Έντομα

Από την Live-Pedia.gr

Οργανισμοί
ΖΩΑ
Α. Χορδωτά Θηλαστικά Πτηνά Ερπετά Αμφίβια Οστεΐχθυες Χονδρίχθυες Β. Σκώληκες Γ. Αρθρόποδα Καρκινοειδή Έντομα Δ. Μαλάκια Γαστερόποδα Κεφαλόποδα Ε. Κοιλεντερόζωα Σπογγώδη Ανθόζωα
ΦΥΤΑ
Α. Φανερόγαμα 1. Δικοτυλήδονα Χωριστοπέταλα Συμπέταλλα Απέταλλα 2. Μονοκοτυλήδονα 3. Γυμνόσπερμα Β. Κρυπτόγαμα Πτεριδόφυτα Βρυόφυτα Φύκη
ΑΛΛΑ
ΜΥΚΗΤΕΣ ΒΑΚΤΗΡΙΑ ΙΟΙ

Είναι ζώα ασπόνδυλα, που ανήκουν στην ομοταξία των αρθρόποδων, που έχουν μήκος από 0,2 χιλιοστά μέχρι 30 εκατοστά και που αποτελούν την πιο πολυάριθμη ομάδα ζώων πάνω στον πλανήτη μας. Είναι γνωστά πάνω από 1.500.000 είδη εντόμων. Οι πιο πολυάριθμες ομάδες είναι τα κολεόπτερα με 300.000 διαφορετικά είδη, ακολουθούν τα λεπιδόπτερα με 150.000 είδη, τα δίπτερα με 100.000.

Το σώμα των ενήλικων εντόμων αποτελείται από το κεφάλι, που ξεχωρίζει κανονικό, απ' το θώρακα και την κοιλιά. Το κεφάλι τους, αποτελείται από επτά συνολικά κομμάτια. Στο κεφάλι είναι συνήθως δυο μεγάλα σύνθετα μάτια, ενώ σε πολλά έντομα υπάρχουν ακόμη 1-3 μάτια απλά. Μπροστά από τα σύνθετα μάτια υπάρχει ένα ζευγάρι από κεραίες που αποτελούνται από μια ή περισσότερες αρθρώσεις. Στο εμπρόσθιο ή στο κάτω μέρος του κεφαλιού, υπάρχουν τα στοματικά όρια. Ο μασητικός τύπος των στοματικών μορίων (ο οποίος χαρακτηρίζει τα κολεόπτερα, τα ορθόπτερα και τις προνύμφες) αποτελείται από: το πάνω χείλος, από ένα ζευγάρι επάνω σιαγόνες, ένα ζεύγος κάτω σιαγόνες και από το κάτω χείλος. Στα έντομα μασητικού - λειχητικού τύπου, όπως είναι η μέλισσα, παραμένουν το πάνω χείλος και οι επάνω σιαγόνες, ενώ οι εξωτερικοί λοβοί των κάτω σιαγόνων και του κάτω χείλους μακραίνουν και σχηματίζουν την προβοσκίδα, μέσα στην οποία βρίσκεται η "γλώσσα". Με τα όργανα αυτά είναι δυνατόν τα έντομα να γλύφουν και να απορροφούν το νέκταρ απ' τα λουλούδια.

Οι πεταλούδες, σχηματίζουν προβοσκίδα, η οποία όμως είναι δυνατό να τυλίγεται. Τα ημίπτερα και μερικά δίπτερα (εκεί που ανήκουν τα κουνούπια και μερικά είδη από μύγες) έχουν την ικανότητα να τρυπούν και ν' αναρροφούν. Στα κουνούπια, η προβοσκίδα (που έχει σχηματιστεί από το επάνω και το κάτω χείλος) χρησιμεύει για την αναρρόφηση του αίματος. Όλα γενικά τα όργανα που βρίσκονται στο κεφάλι (και κυρίως οι κεραίες) είναι στην ουσία διάφορα αισθητήρια όργανα.

Το κεφάλι ενώνεται με το θώρακα με τη βοήθεια του λαιμού. Ο θώρακας αποτελείται από τον προθώρακα, το μεσοθώρακα και το μεταθώρακα που ενώνονται μεταξύ τους και αποτελούν ένα τμήμα, μ' εξαίρεση ίσως τον προθώρακα, που διατηρεί σχετική ανεξαρτησία. Καθένα από τα κομμάτια του θώρακα έχει από ένα ζευγάρι πόδια. Επίσης στα ενήλικα ο μεσοθώρακας και ο μεταθώρακας έχουν από ένα ζευγάρι φτερά. Στα ενήλικα έντομα τα πόδια πολύ σπάνια εκφυλίζονται, ενώ τα φτερά παρουσιάζουν εκφυλισμό πολύ συχνότερα. Όλα τα δίπτερα (και τα αρσενικό από τα ομόπτερα) έχουν εκφυλισμένο το δεύτερο ζευγάρι από τα φτερά τους, το μεταθωρακικό, ενώ στα αρσενικά στρεψίπτερα έχει εκφυλιστεί το μεσοθωρακικό. Σε πολλά είδη εντόμων έχουν εξαφανιστεί και τα δυο ζευγάρια των φτερών, όπως συμβαίνει π.χ. με τους ψύλλους.

Η κοιλιά αποτελείται από 8-12 τμήματα. Στα ενήλικα έντομα εκφυλίζονται, κυρίως, τα τρία πρώτα τμήματα ή τα τελευταία. Η κοιλιά έχει πόδια μόνο, όταν τα έντομα περνούν το στάδιο της κάμπιας και πρόκειται κυρίως για πόδια χωρίς αρθρώσεις.

Το σώμα των εντόμων περιβάλλεται από μια ουσία (τη χιτίνη) η οποία είναι διαταγμένη σε στρώματα. Το σκληρό, ανθεκτικό και συγχρόνως ελαστικό αυτό δέρμα, αποτελεί ένα είδος εξωτερικού σκελετού που πάνω του στηρίζονται οι διάφοροι μύες και τα διάφορα όργανα. Το νευρικό σύστημα των εντόμων αποτελείται από ένα σύστημα γαγγλίων και είναι τοποθετημένο στην κοιλιά. Στο κεφάλι βρίσκεται ο εγκέφαλος, στον οποίο καταλήγουν και τα άκρα των νευρικών κυττάρων. Το συμπαθητικό νευρικό σύστημα βρίσκεται σε σύνδεση με το σύστημα των εσωτερικών εκκρίσεων. Το μυϊκό αποτελείται αποκλειστικά και μόνο από γραμμωτούς μύες. Το κυκλοφοριακό, που αποτελείται από την κυρίως καρδιά, βρίσκεται τοποθετημένο στο μέρος της ράχης, με τη διαφορά όμως ότι το αίμα στα έντομα δεν κυκλοφορεί μέσα σε φλέβες.

Το αναπνευστικό αποτελείται από δύο ζευγάρια τραχείες, που εκτείνονται κατά μήκος ολόκληρου του σώματος. Ο αέρας μπαίνει στις τραχείες από μικρά ανοίγματα (τα στίγματα), που είναι από 1-10 ζευγάρια συνολικά. Από τα στίγματα αυτά στο θώρακα βρίσκονται 2-4 ζευγάρια και στην κοιλιά 1-8 ζευγάρια.

Το πεπτικό αποτελείται από τρία τμήματα, από τα οποία, το πρώτο και το τρίτο, είναι εκτοδερμικής προέλευσης, ενώ το κεντρικό είναι εντοδερμικής. Το εκκριτικό σύστημα το αποτελούν οι λεγόμενοι μαλπίγγειοι σωλήνες, που εκκρίνουν στο μπροστινό μέρος του τελευταίου τμήματος του εντέρου.

Τα γεννητικά όργανα είναι αναπτυγμένα κανονικά. Εκτός από σπάνιες περιπτώσεις ερμαφροδιτισμού, τα έντομα είναι γονοχωριστικά. Σε μερικά, όπως οι μέλισσες και οι τερμίτες, που παρουσιάζουν ορισμένη κοινωνική ιεράρχηση, οι εργάτριες και οι στρατιώτες είναι στείροι. Έχουν γεννητικά όργανα, αλλά δεν έχουν αναπτυχθεί κανονικά και είναι ανίκανα ν' αρχίσουν κύκλο αναπαραγωγής.

Η ανάπτυξη των εντόμων είναι σύνθετη και λέγεται μεταμόρφωση. Από το γονιμοποιημένο ωάριο αναπτύσσεται πάντα η νύμφη ή κάμπια. Το πλήθος των μορφών, που έχουν οι νύμφες, είναι μεγάλο. Οι νύμφες των εντόμων, που έχουν ατελή μεταμόρφωση, (ετερομετάβολα) μοιάζουν εξωτερικά με τα ενήλικα έντομα. Δεν έχουν όμως αναπτυγμένα φτερά, ενώ τα όργανα αναπαραγωγής βρίσκονται ακόμη στο στάδιο ανάπτυξης. Τα έντομα αυτά, αφού αλλάξουν μερικές φορές δέρμα, ενηλικιώνονται. Τα έντομα, που έχουν πλήρη μεταμόρφωση (ολομετάβολα) έχουν πολύ πιο σύνθετη μεταμόρφωση. Από τα αυτά βγαίνουν οι νύμφες, κάμπιες, που δε μοιάζουν καθόλου με τα ενήλικα και που, στην πραγματικότητα, αποτελούν μια συνέχιση της εμβρυακής ανάπτυξης. Μετά από ορισμένο διάστημα οι ιστοί της νύμφης μεταμορφώνονται σε ιστούς ενήλικου εντόμου. Από τη νύμφη, στη συνέχεια, βγαίνει το κανονικό έντομο.

Η πλειοψηφία των εντόμων ζει στην ξηρά. Υπάρχουν όμως και μερικά που ζουν και αναπτύσσονται στο γλυκό ή στο υφάλμυρο νερό. Έντομα δεν υπάρχουν μόνο στους πόλους, αλλά και στην ανοιχτή θάλασσα.

Τα έντομα έχουν πολύ μεγάλη σημασία για τον άνθρωπο. Ανάλογα με τις σχέσεις που έχουν μ' αυτόν, χωρίζονται σε τρεις κατηγορίες: Στην πρώτη κατηγορία ανήκουν τα χρήσιμα στον άνθρωπο που τα διάφορα παράγωγά τους μπορεί αυτός να τα χρησιμοποιήσει. Τέτοια είναι οι μέλισσες που παράγουν μέλι, ο μεταξοσκώληκας από τον οποίο παίρνουμε, ύστερα από κατεργασία, το μετάξι και πολλά άλλα.

Στη δεύτερη κατηγορία ανήκουν τα ωφέλιμα έντομα, δηλ. εκείνα που γονιμοποιούν τα φυτά, είτε γιατί είναι σαρκοφάγα και τρέφονται μ' έντομα επιβλαβή είτε γιατί ζουν παρασιτικά σε βλαβερά είδη εντόμων, με αποτέλεσμα να τα καταστρέφουν.

Βλαβερά λέγονται εκείνα που προκαλούν κάποια ζημιά στον άνθρωπο, άμεση ή και έμμεση τέτοια είναι τα διάφορα παράσιτα, οι μύγες, τα διάφορα είδη των κουνουπιών, οι ψύλλοι, οι κοριοί κλπ., και εκείνα που είναι βλαβερά για τα διάφορα γεωργικά ζώα, γιατί μεταφέρουν διάφορες αρρώστιες ή ακόμη και διάφορα παράσιτα, με αποτέλεσμα να μειώνουν σημαντικά την παραγωγή τους.

Μια άλλη κατηγορία προκαλεί μεγάλες καταστροφές στα φυτά και στα διάφορα έτοιμα προϊόντα φυτικής και ζωικής προέλευσης. Εναντίον όλων αυτών ο άνθρωπος χρησιμοποιεί διάφορες μεθόδους, όχι για να τα εξαφανίσει, γιατί αυτό είναι πρακτικά αδύνατο, αλλά για να περιορίσει, όσο είναι δυνατό, τον αριθμό τους και να μειώσει σημαντικά τις ζημιές, που προκαλούν στον άνθρωπο, τόσο άμεσα όσο και έμμεσα.