Αρχιμήδης

Από την Live-Pedia.gr

Αν από πολλούς ο Αριστοτέλης θεωρείται ο κύριος εκπρόσωπος της επιστήμης του παρελθόντος, ο Αρχιμήδης είναι αναμφισβήτητα ο πρώτος μεγάλος μαθηματικός της αρχαιότητας που συνδύασε αρμονικά τη θεωρία με την πράξη, έδωσε πραγματική φυσική υπόσταση στα μαθηματικά και έδωσε στη Γεωμετρία και την Ανάλυση, άγνωστο μέχρι τότε βάθος και έκταση. Εξαίρετος φυσικός, μεγαλοφυής, μαθηματικός, άριστος τεχνικός έδωσε στη Μαθηματική ουσιαστικό περιεχόμενο, καθόρισε την πραγματική φυσιογνωμία της και την απάλλαξε από το θεοσοφισμό των Πυθαγορείων και το μυστικισμό του Πλάτωνα.

Η εργασία του τον επέβαλε, και δίκαια, ως το μεγαλύτερο μαθηματικό του αρχαίου κόσμου, τον πρώτο φυσικό, τον ικανότερο μηχανικό και τον πρώτο πρόδρομο του απειροστικού λογισμού.

Γεννήθηκε στις Συρακούσες στα 287 π.Χ. από πλούσια και με επιστημονική παράδοση οικογένεια. Διδάχτηκε τα πρώτα του μαθήματα από τον πατέρα του, αστρονόμο Φειδία και αργότερα πήγε στην Αλεξάνδρεια, όπου και συνδέθηκε φιλικά με το μαθηματικό Κόνωνα, διάδοχο του Ευκλείδη. Από την Αίγυπτο επέστρεψε στην πατρίδα του και έμεινε εκεί, μέχρι το τέλος της ζωής του, πιστός λάτρης του τόπου του, που στη διάλεκτό του έγραψε όλα τα έργα του.

Το πρώτο και λαμπρότερο τεχνικό έργο του ήταν η "Συρακουσία", ένας πλωτός κολοσσός με 30 δωμάτια, ναό της Αφροδίτης, αναγνωστήριο, ρολόι και κήπο.

Έργο του Αρχιμήδη είναι και η διατύπωση της γνωστής αρχής του, που τη βρήκε, όπως λέει η παράδοση, αναζητώντας τον τρόπο για να μετρήσει την καθαρότητα σε χρυσάφι ενός στεφάνου του τύραννου Ιέρωνα. Και την ώρα που έπαιρνε το μπάνιο του, εμπνεύστηκε την αρχή, βγήκε γυμνός στους δρόμους φωνάζοντας: "Εύρηκα! Εύρηκα!".

Σύμφωνα με την αρχή αυτή: κάθε σώμα που βυθίζεται σ' ένα υγρό, χάνει τόσο από το βάρος του, όσο είναι το βάρος του υγρού που εκτοπίζεται.(καθε σώμα που βυθίζεται σ'ενα υγρό δέχεται μια δύναμη(την άνωση) η οποία είναι ίση με το βάρος του υγρού που εκτοπίζεται)

Όπως αναφέρει ο Λουκιανός, στην πολιορκία των Συρακουσών από τους Ρωμαίους ο Αρχιμήδης προκάλεσε σοβαρές καταστροφές στο στόλο και το στρατό των πολιορκητών με διάφορες αμυντικές μηχανές που ο ίδιος είχε εφεύρει. Πυρπόλησε μάλιστα το ρωμαϊκό στόλο συγκεντρώνοντας με κοίλο καθρέφτη τις ακτίνες του ήλιου.

Με την πτώση των Συρακουσών, το 212 π.Χ., χάνεται και ο Αρχιμήδης.

Σύμφωνα με την παράδοση, βυθισμένος στα γεωμετρικά του σχήματα δεν έδωσε σημασία σ' ένα Ρωμαίο στρατιώτη που τον πλησίασε απειλητικά, έτοιμος να τον σκοτώσει, λέγοντάς του ήρεμα το περίφημο: "Μή μου τους κύκλους τάραττε!" Τα συγγράμματα του Αρχιμήδη υπήρξαν πολλά και διάφορα, δε διασώθηκαν, όμως, όλα και πολλά από αυτά σε μεταφράσεις. Τα έργα του προορισμένα για τους σοφούς της εποχής του και όχι για διδακτικό σκοπό δεν είναι απλά και σαφή, όπως του Ευκλείδη.

Από τα συγγράμματά του σώζονται τα "Περί σφαίρας και κυλίνδρου", "Κύκλου μέτρησις", "Ψαμμίτης", "Περί ελίκων", "Περί επιπέδων ισορροπιών", "Περί κωνοειδών και σφαιροειδέων", "Λήμματα", "Περί των ύδατι εφισταμένων", "Στομάχιον", "Μέθοδος μηχανικών θεωρημάτων" και "Περί της του ορθογωνίου Κώνου τομής".

Βλέπε και λήμμα μαθηματικά.