Γαλλική Επανάσταση

Από την Live-Pedia.gr

Μετάβαση σε: πλοήγηση, αναζήτηση

Η Γαλλική Επανάσταση του 1789, αποτέλεσε μία από τις πιο σημαντικές στιγμές στην ιστορία όχι μόνο της Γαλλίας, αλλά και όλης της Ευρώπης γενικότερα.

Τα αίτια που οδήγησαν στην επανάσταση πρέπει αρχικά να αναζητηθούν στα ιδεολογικά ρεύματα που είχαν δημιουργηθεί με τις διδασκαλίες των φιλοσόφων και, κυρίως, στο κίνημα του Διαφωτισμού. Ο Ζαν Ζακ Ρουσσό και ο Μοντεσκιέ, κυρίως, δημιούργησαν με τα έργα τους ένα κλίμα κατάλληλο για κοινωνικές και πολιτικές μεταρρυθμίσεις. Η κατάσταση στη Γαλλία το 18ο αι. δεν ήταν ρόδινη. Τα ταμεία του κράτους ήταν άδεια από τα τεράστια έξοδα των τελευταίων πολέμων. Η οικονομική εξάντληση της χώρας ήταν φανερή. Η τρίτη τάξη, όπως ονομάζονταν οι αστοί, οι γεωργοί, οι εργάτες, είχε περιπέσει σε μαρασμό. Οι φόροι είχαν πέσει στις πλάτες της τάξης αυτής, ενώ οι δύο άλλες τάξεις, ευγενείς και κληρικοί, ήθελαν τα προνόμιά τους άθικτα και δε συνεισέφεραν στους φόρους. Οι δύο αυτές τάξεις όχι μόνο ήταν απαλλαγμένες από κάθε φορολογία, αλλά και έκαναν πολλές υπερβάσεις και καταχρήσεις σε βάρος του λαού. Ο οικονομικός μαρασμός του κράτους οδήγησε το βασιλιά Λουδοβίκο ΙΣΤ΄ να ακολουθήσει τη συμβουλή του υπουργού Νεκέρ και να συγκαλέσει και τις τρεις τάξεις (Γενική Συνέλευση των Τάξεων). Ο θεσμός της Γενικής Συνέλευσης των Τάξεων ήταν πολύ παλιός (είχε ιδρυθεί πριν πεντακόσια χρόνια), αλλά σχεδόν ποτέ δεν είχε λειτουργήσει. Η σύγκληση της Γενικής Συνέλευσης των Τάξεων ισοδυναμούσε με ομολογία του βασιλιά ότι η χώρα ήταν σε αδιέξοδο.

Η Συνέλευση άρχισε τις εργασίες της το Μάιο του 1789 με την πίστη ότι θα επέβαλλε στη Γαλλία τις απαιτούμενες μεταρρυθμίσεις και θα έβγαζε τη χώρα από το αδιέξοδο. Γρήγορα όμως διαπιστώθηκαν μεγάλες διαφωνίες μεταξύ των εκπροσώπων των τριών τάξεων. Η αστική τάξη βρήκε την ευκαιρία να ζητήσει σύνταγμα. Οι ευγενείς και οι κληρικοί δεν ήθελαν κάτι τέτοιο, φοβούνταν μήπως χάσουν τα προνόμιά τους. Έτσι, μπροστά στην αρνητική στάση των ευγενών και κληρικών, τον Ιούλιο του 1789 οι αστοί ανακήρυξαν το σώμα τους Εθνοσυνέλευση και ορκίστηκαν να μη διαλυθούν, όπως ήταν η θέληση του βασιλιά, αν δε δώσουν Σύνταγμα στη χώρα και, παρά την αντίθετη γνώμη και του βασιλιά, η Εθνοσυνέλευση συνέχισε τις εργασίες της. Έτσι τον Ιούλιο του 1789 γκρεμίστηκε στη Γαλλία το καθεστώς της απόλυτης μοναρχίας, η δύναμη της Εθνοσυνέλευσης έγινε απεριόριστη και ονομάστηκε Συντακτική. Ήδη η Επανάσταση είχε ξεσπάσει. Τα πλήθη φανατισμένα και εξαγριωμένα κινήθηκαν προς το μισητό φρούριο της Βαστίλης και το κατέλαβαν (Ιούλιος 1789). Η Συντακτική Εθνοσυνέλευση δημοσίευσε την περίφημη "Διακήρυξη των δικαιωμάτων του ανθρώπου και του πολίτη" ως ένα προσύνταγμα. Οι μεταρρυθμίσεις που ψηφίστηκαν από την Εθνοσυνέλευση ήταν ριζοσπαστικές. Τα φεουδαρχικά προνόμια καταργήθηκαν, η χώρα διαιρέθηκε σε 83 ισοπληθείς περιφέρειες, που διοικούνταν από εκπροσώπους εκλεγμένους από το λαό. Η Εκκλησία περιορίστηκε από την κρατική επιρροή και τα εκκλησιαστικά κτήματα και οι περιουσίες δημεύτηκαν και μοιράστηκαν στο λαό. Η εξουσία του βασιλιά περιορίστηκε στο ελάχιστο. Ο βασιλιάς ενέκρινε το νέο σύνταγμα.

Η κατάσταση όμως που δημιουργούνταν στη Γαλλία ανησυχούσε όχι μόνο τους ντόπιους ευγενείς που έβλεπαν τα προνόμιά τους να χάνονται, αλλά και μονάρχες άλλων χωρών, που αισθάνονταν ανασφαλή τη θέση τους, όσο οι ιδέες της Γαλλικής επανάστασης διαδίδονταν σ` όλη την Ευρώπη. Ο βασιλιάς Λουδοβίκος ΙΣΤ΄ προσπάθησε να δραπετεύσει από τη Γαλλία, αλλά αποκαλύφτηκε και αναγκάστηκε να ορκιστεί πίστη στο Σύνταγμα. Στο μεταξύ η θητεία της Συντακτικής Συνέλευσης είχε εξαντληθεί και διαλύθηκε, αφού πρώτα ψήφισε το νόμο που αναγνώριζε δικαίωμα ψήφου σε όλους τους ενήλικους άνδρες. Η καινούρια Συντακτική Συνέλευση ονομάστηκε Νομοθετική. Απαρτιζόταν από φιλοβασιλικούς, μετριοπαθείς αριστερούς (γιρονδίνους) και ακραίους αριστερούς (ορεινούς). Και ενώ η κατάσταση στο εσωτερικό της χώρας ήταν πολύ ρευστή ακόμα και εμφανίζονταν ποικίλες αντιδράσεις, κλήρος και εξόριστοι ευγενείς (εμιγκρέδες) ζήτησαν βοήθεια από την Αυστρία και την Πρωσία, με σκοπό να ξαναφέρουν τη μοναρχία. Ο γαλλικός λαός όμως, αν και εξουθενωμένος από την αβέβαιη κατάσταση, δημιούργησε στρατό και τόλμησε να κηρύξει τον πόλεμο κατά της Αυστρίας. Τα γεγονότα αυτά, που προκλήθηκαν από τους ευγενείς, εξερέθισαν το λαό, με αποτέλεσμα να δημιουργήσει επιτροπή εθνικής άμυνας. Ο Δαντόν (κορυφαίος ιακωβίνος) πρότεινε να παρθούν τρομοκρατικά μέτρα εναντίον των βασιλικών για να μην έχουν βοήθεια από το εσωτερικό οι εξωτερικοί εχθροί. Πράγματι πολλοί ευγενείς καρατομήθηκαν, ενώ η πρώτη νίκη έστεψε τα γαλλικά όπλα στο Βαλμί, όπου νίκησαν τους Πρώσους.

Στις 20 Σεπτεμβρίου 1792 συνήλθε η καινούρια Συνέλευση, η οποία, καταργώντας τελείως τη βασιλεία, ανακήρυξε τη δημοκρατία. Τον Ιανουάριο του 1793 ο βασιλιάς Λουδοβίκος αποκεφαλίστηκε με την κατηγορία της εσχάτης προδοσίας, ενώ λίγο καιρό αργότερα την ίδια τύχη είχε και η βασίλισσα Μαρία Αντουανέτα. Στο μεταξύ στο εσωτερικό της χώρας ξέσπασε αντεπανάσταση. Τότε οι ορεινοί αντιπρόσωποι συγκρότησαν την επιτροπή Εθνικής Σωτηρίας με κύρια μέλη τους Δαντόν, Μαρά, Ροβεσπιέρο, καθώς και το Επαναστατικό Δικαστήριο με εννέα μέλη, που δίκαζε και καταδίκαζε σε θάνατο όλους όσους συνωμοτούσαν κατά της επανάστασης. Σιγά σιγά η κατάσταση ήρθε στα χέρια του Ροβεσπιέρου που εξαπέλυσε τρομερά τρομακτικά μέτρα, από τα οποία δε γλίτωσαν ούτε παλιοί δημοκρατικοί, όπως ο Μαρά, ο Ντιμουλέν κ.ά. Τελικά η τρομοκρατία του Ροβεσπιέρου τερματίστηκε με τον αποκεφαλισμό του. Η πτώση του Ροβεσπιέρου σημειώνει την αρχή της παρακμής της επανάστασης, η οποία τώρα πια άρχισε να εκφυλίζεται. Εκλέχτηκε καινούρια Εθνοσυνέλευση, που αποτελούνταν από μια βουλή με 500 άτομα και μια γερουσία από 250 άτομα κατά το αμερικανικό πρότυπο. Η διακυβέρνηση της χώρας ανατέθηκε σε ένα πενταμελές "Διευθυντήριο", που διαλύθηκε το 1799 μετά από ανωμαλίες και πραξικοπήματα. Ένα τέτοιο πραξικόπημα φιλοβασιλικών έδωσε το δικαίωμα στον αξιωματικό Ναπολέοντα Βοναπάρτη να πάρει την κυβέρνηση και να εγκαθιδρύσει το καθεστώς της Υπατείας, μια μορφή δικτατορίας.

Η Γαλλική Επανάσταση επέδρασε ευνοϊκά σε όλη την Ευρώπη, ιδίως στις καταπιεζόμενες από ξένο ζυγό χώρες, όπως η Ελλάδα.

Η Γαλλική Επανάσταση του 1789 κατήργησε την απόλυτη μοναρχία στην Γαλλία καταλύοντας το φεουδαρχικό σύστημα, αντικαθιστώντας το με το καπιταλιστικό, και ώθησε σε αναδιοργάνωση την Ρωμαιοκαθολική Εκκλησία. Ενέπνευσε τους λαούς όλης της Ευρώπης στην πάλη εναντίον της εκμετάλλευσης και της απολυταρχικής μοναρχίας, αποτελώντας το έναυσμα για εξεγέρσεις σε Ισπανία, Ιταλία, και Ελλάδα.

Οργανώθηκε από την ανερχόμενη αστική τάξη, η οποία εμπνευσμένη από τα κηρύγματα των Διαφωτιστών και με κεντρικό σύνθημα το τρίπτυχο «Ελευθερία, Ισότητα, Αδελφότητα», θέλησε αρχικά να βελτιώσει την υπάρχουσα μοναρχία μετατρέποντάς την σε συνταγματική και όχι να την καταργήσει.

Στην πορεία όμως, η μοναρχία καταργήθηκε και μετά από περιόδους τρομοκρατίας αλλά και οργάνωσης δίκαιου κράτους, η νεοσύστατη Δημοκρατία καταλύθηκε από την δικτατορία του Ναπολέοντα Βοναπάρτη.


Το παρόν άρθρο βασίζεται στο λήμμα Γαλλική Επανάσταση της Βικιπαίδειας

Επανάσταση 1830

Η επανάσταση αυτή έγινε επί Καρόλου Ι΄ (1757 - 1836), ο οποίος ήταν βασιλιάς με απολυταρχικές τάσεις και εφάρμοσε καθαρά αντιλαϊκή εσωτερική πολιτική. Η πολιτική του αυτή, καθώς και η υποκίνηση διώξεων, που ήταν οι σκληρότερες μετά την πτώση της ναπολεόντειας αυτοκρατορίας, προκάλεσε την εξέγερση των φιλελεύθερων Γάλλων τον Ιούλιο του 1830. Στην επανάσταση προσχώρησε και ο Λουδοβίκος Φίλιππος Α΄ (1771 - 1850), ο οποίος μετά την παραίτηση του Καρόλου Ι΄ και τη φυγή του στην Αγγλία, αναγορεύτηκε βασιλιάς των Γάλλων στις 7 Αυγούστου του ίδιου χρόνου.

Επανάσταση 1848

Μία από τις πολλές επαναστάσεις της Γαλλίας κατά την περίοδο της βασιλείας και η σημαντικότερη σε συνέπειες, μετά τη μεγάλη Επανάσταση του 1789, διότι κατάργησε οριστικά το θεσμό της βασιλείας στη Γαλλία και εγκαθίδρυσε τη δημοκρατία. Η επανάσταση αυτή έγινε επί Λουδοβίκου Φιλίππου Α΄ (1773 - 1850), τον οποίο ανέβασε στο θρόνο η επανάσταση των φιλελεύθερων τον Αύγουστο του 1830, αφού καθαίρεσε τον τυραννικό Κάρολο Ι΄ (1757 - 1836).

Η πολιτική του Λουδοβίκου όμως ήταν ασταθής. Αμφιταλαντευόταν μεταξύ συντηρητικών και φιλελευθέρων, για να εξασφαλίσει το θρόνο του. Ήταν επίσης ακόρεστος και πλεονέκτης. Χρησιμοποιώντας κάθε μέσο, θεμιτό και αθέμιτο, κατόρθωσε να σχηματίσει μια τεράστια περιουσία από 200 εκατομμύρια φράγκα. Οι λόγοι αυτοί προκάλεσαν συχνές επαναστάσεις και κινήματα, που συγκλόνισαν τη βασιλεία του. Στις δοκιμασίες αυτές κατόρθωσε να ανταπεξέλθει. Η δυσαρέσκεια όμως του λαού διαρκώς και μεγάλωνε, διότι απέτυχε όχι μόνο στην εσωτερική, αλλά και στην εξωτερική πολιτική του.

Το 1848 οι πολιτικές παρατάξεις της χώρας του ζήτησαν να αναθεωρήσει το συνταγματικό χάρτη και να μεταρρυθμίσει τον εκλογικό νόμο. Ο Λουδοβίκος αρνήθηκε να υποκύψει στις απαιτήσεις αυτές και γι` αυτό ξέσπασε μεγάλη επανάσταση, που στέφτηκε από επιτυχία. Αναγκάστηκε τότε ο βασιλιάς να παραιτηθεί από το θρόνο και να τον προσφέρει στον εγγονό του, τον κόμη των Παρισίων. Οι επαναστάτες όμως, που ήταν αποφασισμένοι για ριζοσπαστικότερες λύσεις, αρνήθηκαν με τη σειρά τους τη βασιλική λύση και ανακήρυξαν πάλι τη δημοκρατία. Έτσι ο Λουδοβίκος αναγκάστηκε να εγκαταλείψει τη Γαλλία και να καταφύγει στην Αγγλία.


Εικόνα:Lp-stamp-line.gif
LivePedia.gr :: Η Ελληνική Ελεύθερη Εγκυκλοπαίδεια



H LivePedia.gr είναι μια ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια που αναπτύσσεται χάρη στην εθελοντική προσπάθεια των χρηστών της.
Όλοι μπορούν να δημιουργήσουν νέα λήμματα ή να βελτιώσουν και να διορθώσουν λήμματα που ήδη υπάρχουν.

Ακολουθήστε τη LivePedia.gr στο Twitter


Προσωπικά εργαλεία
LivePedia στο iPhone
Χορηγός Φιλοξενίας Διακομιστή
*σημείωση
  • Εάν παρατηρήσετε κάποια διαφήμιση που δεν ταιριάζει εδώ, παρακαλούμε σημειώστε τη διεύθυνση στην οποία οδηγεί και ενημερώστε μας με email στο livepedia@gmail.com.