Γραμματόσημο

Από την Live-Pedia.gr

Μέχρι το 18ο αιώνα η αποστολή γραμμάτων από τη μία χώρα στην άλλη ή μεταξύ δύο πόλεων της ίδιας χώρας ήταν πράγμα πολύ δύσκολο να γίνει. Κι αυτό ακριβώς γιατί, για να σταλεί μια επιστολή, έπρεπε να τη σφραγίσουν με βουλοκέρι, να περάσει από πολλές διαδικασίες και τελικά να στοιχίζει η όλη υπόθεση στον αποστολέα ένα αρκετά σεβαστό ποσό. Αυτή η κατάσταση είχε σαν αποτέλεσμα να μη στέλνει ο κόσμος γράμματα παρά σε εξαιρετικές μόνο περιπτώσεις.

Το 1653 πρώτος ο Γάλλος Φρ. Βαλαγέ επινόησε το γραμματόσημο και το έβαλε σε εφαρμογή πρώτα στη Γαλλία. Το γραμματόσημο είναι ένα μικρό ορθογώνιο χρωματιστό οδοντωτό χαρτάκι που κολλάμε στα γράμματα, για να πάνε στον προορισμό τους. Επάνω στο καθένα απ' αυτά γράφεται η τιμή του, που συμβολίζει τα έξοδα που απαιτούνται για να φτάσει το γράμμα στον προορισμό του. Η τιμή αυτή λέγεται τέλος (τέλος γραμματοσήμων). Με την εφεύρεση αυτή του Βαλαγέ η όλη διαδικασία της αποστολής ενός γράμματος απλουστεύτηκε κατά πολύ, έτσι ώστε όλο και περισσότερος κόσμος να στέλνει γράμματα, αφού το κόστος της αποστολής τους έγινε πολύ φθηνό.

Αυτό όμως είχε σαν συνέπεια το γραμματόσημο να γίνει ένας σεβαστός πόρος χρημάτων για κάθε κράτος που ανήκει στην Παγκόσμια Ταχυδρομική Ένωση (U.P.U.). Η ένωση αυτή ιδρύθηκε το 1874 και μετέχει σ' αυτήν και η Ελλάδα και όλες οι άλλες χώρες που μιμήθηκαν το παράδειγμα της Γαλλίας.

Το γραμματόσημο όμως για να πάρει τη σημερινή του μορφή άργησε πολύ. Το 1837 ο Άγγλος Ρόουλαντ Χιλλ προτείνει στο αγγλικό κοινοβούλιο να καταργηθούν οι διάφορες τιμές του και να χρεώνεται μέσα στην Αγγλία μία πένα. Η πρότασή του θεωρήθηκε ριζοσπαστική και έτσι δεν έγινε δεκτή. Εκείνος όμως επέμενε και τελικά πέρασε το 1840 η πρότασή του.

Την 1 Μαΐου του 1840 τυπώνεται το πρώτο γραμματόσημο στον κόσμο, το περίφημο μαύρο της μιας πένας που είχε την εικόνα της βασίλισσας Βικτωρίας και την επιγραφή "ταχυδρομικό τέλος μιας πένας" (Ρostage one penny).

Πρέπει εδώ να τονιστεί ότι τα κέρδη στο Δημόσιο Ταμείο δε μεγάλωσαν αμέσως. Μάλιστα, ενώ το 1838 το Δημόσιο Ταμείο είχε 1.600.000 λίρες, το 1840 και μετά την έκδοση του γραμματοσήμου έπεσε στις 500.000 λίρες. Έπρεπε να περάσουν 35 ολόκληρα χρόνια, για να φθάσουν τα χρήματα του ταμείου στις τιμές του 1838. Αλλά από κει και πέρα τα έσοδα άρχισαν να κάνουν γιγαντιαία άλματα προς τα εμπρός.

Από αυτό το σημείο και μετά άρχισαν οι χώρες, η μία μετά την άλλη, να βγάζουν γραμματόσημα. Πρώτη η Ελβετία που ήταν τότε χωρισμένη σε καντόνια. Και πρώτα απ' αυτά τα καντόνια της Ζυρίχης και της Γενεύης το 1843 και αμέσως μετά ακολούθησε η Βραζιλία. Μετά απ' αυτά ακολούθησαν το καντόνιο της Βασιλείας (1845), η Φιλανδία (1845), οι Η.Π.Α (1847), η Γαλλία, το Βέλγιο, η Βαυαρία (1849) και πολύ αργότερα η Ελλάδα (1861).

Το πρώτο ελληνικό γραμματόσημο ήταν η κεφαλή του Ερμή, που τυπώθηκε την 1 Οκτωβρίου στη Γαλλία και που στο χρώμα και στο σχήμα έμοιαζε με γαλλικό. Είχε 7 κλάσεις των 1,2,5,10,20,40 και 80 λεπτών.

Ήταν ένα θαύμα ζωγραφικής και εκτύπωσης. Σήμερα είναι ένα από τα πιο σπάνια και αξίζει μια περιουσία.

Είδη γραμματοσήμων από την άποψη των σχημάτων και των μεγεθών υπάρχουν πολλά. Συνήθως έχουν σχήμα ορθογώνιο, άλλα έχουν βγει τετράγωνα, τριγωνικά, ρομβοειδή, πολυγωνικά. Ακόμη υπάρχουν γραμματόσημα σε διάφορα μεγέθη. Τα πολύ μεγάλα όμως συνήθως βγαίνουν από μάλλον υπανάπτυκτες χώρες.

Από την άποψη των εκδόσεων πάλι, μπορούμε να τα χωρίσουμε σε διάφορα είδη. Χωρίζονται:

• στις τακτικές εκδόσεις συνηθισμένης χρήσης και

• στις έκτακτες εκδόσεις, είτε αυτές είναι αναμνηστικές είτε αθλητικές είτε εορταστικές εθνικών γεγονότων και διάσημων προσωπικοτήτων.

Σημαντική θέση στις σειρές έχουν τα αναμνηστικά. Αυτά εκδίδονται, για να τιμηθούν διάφορες επέτειοι ή εφευρέσεις ή σημαντικά γεγονότα. Έτσι εκδίδονται τα αναμνηστικά και το σημαντικό αυτό γεγονός γίνεται διεθνώς γνωστό και προβάλλεται. Τα πρώτα αναμνηστικά κυκλοφόρησαν στις Η.Π.Α. το 1893 για την επέτειο των 400 χρόνων από την ανακάλυψη της Αμερικής από το Χριστόφορο Κολόμβο. Τα αναμνηστικά έχουν μεγάλη ζήτηση από τους συλλέκτες. Η σπουδαιότερη ελληνική αναμνηστική σειρά είναι αυτή των Ολυμπιακών αγώνων, που κυκλοφόρησε το 1896.

Μεγάλη όμως αξία για τους συλλέκτες έχουν και τα ασφράγιστα γραμματόσημα. Αυτά δηλαδή που δεν έχουν χρησιμοποιηθεί, για να σταλεί γράμμα και έτσι δεν έχουν επάνω τους τη σφραγίδα του ταχυδρομείου. Οι συλλέκτες τα προτιμούν, γιατί υποστηρίζουν ότι στα ασφράγιστα η εικόνα δεν έχει καθόλου αλλοιωθεί από τη σφραγίδα και φαίνεται πιο καθαρά. Υπάρχουν μερικοί συλλέκτες που ασχολούνται ειδικά με τη συλλογή ασφράγιστων γραμματοσήμων. Τα γραμματόσημα αυτά έχουν συνήθως μεγαλύτερη αξία απ' τα άλλα, ίσως γιατί είναι και λιγότερα που κυκλοφορούν. Ακόμη μεγαλύτερη αξία έχουν όταν η κόλλα που βρίσκεται στο πίσω μέρος, είναι άθικτη.

Η συλλογή των γραμματοσήμων είναι μια συνήθεια πολύ διαδομένη, ιδίως μετά το 1900.

Αυτή ακριβώς η συνήθεια ονομάζεται φιλοτελισμός. Οι φιλοτελιστές συγκεντρώνουν διάφορα γραμματόσημα, τα ταξινομούν και κάνουν συλλογές. Είναι μια συνήθεια για την οποία μπορούν να δώσουν τεράστια ποσά για ένα σπάνιο γραμματόσημο (κεφαλή Ερμή, αετός της Ρωσίας).

Πολλοί πάλι απ' αυτούς παροτρύνονται απ' τις συλλογές τους και επισκέπτονται τις διάφορες χώρες, για να τις γνωρίσουν. Γιατί το γραμματόσημο, εκτός από τον κανονικό του προορισμό, κάνει δημοφιλή και τη χώρα που το εκδίδει και φέρνει σ' αυτήν αρκετούς επισκέπτες.

Υπάρχουν σήμερα συλλογές φιλοτελιστών που αντιπροσωπεύουν αμύθητες περιουσίες. Με την αύξηση του φιλοτελισμού άρχισαν να δημιουργούνται σ' όλες τις πόλεις γραφεία που προμηθεύουν τους φιλοτελιστές με γραμματόσημα όλων των αξιών απ' όλες τις χώρες του κόσμου. Στην Ελλάδα υπάρχουν πολλοί που έχουν πλήρεις σειρές ελληνικές και ξένες, μεγάλης αξίας.

Ελληνικά γραμματόσημα αξίας είναι η κεφαλή του Ερμή, η σειρά των Ολυμπιακών Αγώνων κ.ά.