Δικαιοσύνη

Από την Live-Pedia.gr

Μετάβαση σε: πλοήγηση, αναζήτηση

Η δικαιοσύνη είναι η ιδιότητα του δικαίου, η δίκαιη κρίση και ειδικότερα από μέρους του δικαστηρίου, η δικαιοδοσία, η δικαστική εξουσία. Διακρίνεται σε πολιτική, ποινική, κοινωνική και διεθνής δικαιοσύνη. Σημαντικής νομικής σημασίας ορισμός όσον αφορά τη δικαιοσύνη παρέμεινε εκείνος τον οποίο έδωσε ο περίφημος νομοδιδάσκαλος Ουλπιανός και που χρησίμευσε στον Ιουστινιανό σαν βάση της νομοθεσίας του: "Δικαιοσύνη είναι η σταθερά και διηνεκής θέλησις του αποδίδειν εκάστω το προσήκον".

Ιστορία

Τις μεγάλες λεωφόρους προς τ' ανώτερα ιδανικά της δικαιοσύνης άνοιξαν πρώτοι οι Έλληνες και μετά ο χριστιανισμός. Στον ελληνισμό οφείλεται η επίγνωση ότι η απλή συμμόρφωση προς τους νόμους από το φόβο της τιμωρίας δεν είναι πραγματική δικαιοσύνη. Ο πολίτης που συμμορφώνεται προς τους νόμους από φόβο μήπως τιμωρηθεί δεν είναι πραγματική δικαιοσύνη. Ο πολίτης που συμμορφώνεται προς τους νόμους από φόβο μήπως τιμωρηθεί δεν είναι πραγματικά δίκαιος. Πραγματικά δίκαιος είναι εκείνος που άσχετα με το φόβο της τιμωρίας, αγαπά τη δικαιοσύνη κι αποφεύγει την αδικία.

Απ' τον Όμηρο, τον Ησίοδο κι από τους επτά σοφούς και πέρα, τα έργα των Ελλήνων είναι γεμάτα απ' αυτήν την ενσυνείδητη, όπως διαγράφτηκε πιο πάνω, ιδέα της δικαιοσύνης. Οι Στωικοί θεώρησαν τη δικαιοσύνη σαν μία από τις τέσσερις αρετές. Οι τρεις άλλες ήταν η φρόνηση, η σωφροσύνη και η ανδρεία. Απ' αυτές οι δύο πρώτες ταυτίστηκαν με τη δικαιοσύνη, ενώ η ανδρεία ήταν άχρηστη, όταν δεν υπήρχε προς το σκοπό της επικράτησης του δικαίου. Ο Πλάτωνας θεωρούσε τη δικαιοσύνη επιστήμη. Ο Αριστοτέλης διαφωνούσε μεν προς το χαρακτηρισμό του Πλάτωνα για τη δικαιοσύνη, αλλά δημιουργεί νέες, ως προς τη δικαιοσύνη, αρχές διακρίνοντάς την σαν "διορθωτική" όσο αφορά τις σχέσεις ανάμεσα στους ιδιώτες και σαν "διανεμητική" όσο αφορά την κατανομή των αγαθών.

Την ηθική ολοκλήρωση στην έννοια της δικαιοσύνης, παράλληλα με τα διδάγματα των αρχαίων Ελλήνων, έφερε ο χριστιανισμός που θεωρούσε τους πιστούς του ως "διψώντας την δικαιοσύνη" και το Σωτήρα ως "βασιλέα της δικαιοσύνης". Στις νεότερες και σύγχρονες κοινωνίες η δικαστική λειτουργία διαχωριζόμενη απ' τις δύο άλλες λειτουργίες, τη νομοθετική και την εκτελεστική, ασκείται αποκλειστικά απ' την πολιτεία με τα δικαστήρια και τις συναφείς υπηρεσίες. Όσον αφορά τη λειτουργία του θεσμού αυτού, αυτή καθορίζεται από ιδιαίτερους νόμους, κυρίως όμως απ' το Σύνταγμα.

Στη νεότερη τέχνη παριστάνεται συνήθως σαν γυναίκα με δεμένα τα μάτια που κρατά στο ένα χέρι μια ζυγαριά και στο άλλο ξίφος. Από τις γνωστές παραστάσεις της δικαιοσύνης αρχαιότερη είναι εκείνη που βρίσκεται πάνω στη λεγόμενη "λάρνακα του Κυψέλου", στην οποία η δικαιοσύνη παριστάνεται σαν νεαρή γυναίκα που υψώνει το χέρι για να χτυπήσει την άσχημη γυναίκα, την Αδικία. Εξάλλου σε νομίσματα της ρωμαϊκής περιόδου παριστάνεται η δικαιοσύνη σαν γυναίκα που κρατά στο δεξί χέρι πλάστιγγα (ζυγαριά) και στο αριστερό σκήπτρο. Περιφημότερες παραστάσεις της δικαιοσύνης απ' την Αναγέννηση είναι εκείνη του Τζιότο, του Ραφαήλ, του Τζιορντάνο κ.ά.


Εικόνα:Lp-stamp-line.gif
LivePedia.gr :: Η Ελληνική Ελεύθερη Εγκυκλοπαίδεια



H LivePedia.gr είναι μια ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια που αναπτύσσεται χάρη στην εθελοντική προσπάθεια των χρηστών της.
Όλοι μπορούν να δημιουργήσουν νέα λήμματα ή να βελτιώσουν και να διορθώσουν λήμματα που ήδη υπάρχουν.

Ακολουθήστε τη LivePedia.gr στο Twitter


Προσωπικά εργαλεία
LivePedia στο iPhone
Χορηγός Φιλοξενίας Διακομιστή
*σημείωση
  • Εάν παρατηρήσετε κάποια διαφήμιση που δεν ταιριάζει εδώ, παρακαλούμε σημειώστε τη διεύθυνση στην οποία οδηγεί και ενημερώστε μας με email στο livepedia@gmail.com.