Ελλάδα /Ιστορία /Λίθινη Εποχή

Από την Live-Pedia.gr

Μετάβαση σε: πλοήγηση, αναζήτηση

Λίθινη Εποχή


Η εξέλιξη της προϊστορίας της Ελλάδας παρουσιάζεται ως συνάρτηση των κοινωνικών και οικονομικών όρων, καθώς και εκείνων που οδήγησαν στη γεωφυσική διαμόρφωση του ελληνικού χώρου.

Παλαιολιθική εποχή

Με κριτήριο τον τρόπο, με τον οποίο οι κάτοικοι εξασφαλίζουν την τροφή τους σε κάθε φάση της προϊστορίας, διακρίνονται τρία μεγάλα στάδια: το τροφοσυλλεκτικό, το τροφοπαραγωγικό και το μεταλλουργικό στάδιο.

Το τροφοσυλλεκτικό στάδιο είναι η περίοδος κατά την οποία ζουν μόνο συλλέγοντας καρπούς και ρίζες ή κυνηγώντας ζώα (αυτό αποτελεί και το μεγαλύτερο τμήμα της πολιτιστικής πορείας του ανθρώπου). Ταυτίζεται με τη λεγόμενη Παλαιολιθική περίοδο (2.000.000 - 20.000 π.Χ.) και διακρίνεται στις εξής υποπεριόδους: Κατώτερη Παλαιολιθική (2.000.000 - 150.000 π.Χ.). Μέση (150.000 - 35.000) και Ανώτερη (35.000 - 20.000). Ενδιάμεση περίοδος μεταβατική από το τροφοσυλλεκτικό στο τροφοπαραγωγικό στάδιο είναι η λεγόμενη Επιπαλαιολιθική (ή Μεσολιθική, 20.000 - 16/10.000).

Στην Κατώτερη Παλαιολιθική περίοδο σημειώνει την εμφάνιση του ο hοmο Erectus από του οποίου τα απολιθώματα συνάγεται ότι είχε αναπτύξει μέλη για όρθια στάση με ύψος περίπου 1.50 μ. Στο σπήλαιο των Πετραλώνων στη Χαλκιδική εντοπίστηκαν παλαιοντολογικά ευρήματα που αποτελούν το καλύτερα διατηρημένο δείγμα του είδους στην Ευρώπη.

Λιθοτεχνία της Μέσης Παλαιολιθικής εποχής έχει βρεθεί στην Πελοπόννησο σε ολόκληρη σχεδόν την παράκτια περιοχή της Αχαΐας και της Ήλιδας, ενώ της Ανώτερης Παλαιολιθικής στρώμα επισημάνθηκε στο σπήλαιο Φράγχθι της Ερμιονίδας. Εκτός όμως από την ηπειρωτική Ελλάδα και ο νησιωτικός χώρος έχει δώσει σαφή δείγματα κατοίκησής του από τον παλαιολιθικό άνθρωπο. Σε διάφορες θέσεις στην Κέρκυρα και στην Κεφαλλονιά βρέθηκαν εργαλεία, που μπορούν να αναχθούν τουλάχιστον στη Μέση Παλαιολιθική. Λείψανα της Παλαιολιθικής εποχής έχουν επισημανθεί και στα νησιά του Αιγαίου.

Παρά το γεγονός ότι η έρευνα της Παλαιολιθικής Εποχής στην Ελλάδα είναι ακόμη πολύ περιορισμένη και άρχισε σχετικά πρόσφατα, καθώς δείχνουν τα ευρήματα φαίνεται πως ο χώρος αυτός στην περίοδο αυτή ήταν κατοικημένος, ίσως δε πυκνότερα από ότι φανταζόμαστε.

Νεολιθική εποχή

Ένα από τα μεγαλύτερα ορόσημα της ιστορίας, αποτελεί η περίοδος κατά την οποία ο άνθρωπος από τροφοσυλλέκτης γίνεται παραγωγός και ανεξαρτητοποιείται (ως ένα σημείο) απ'τις διακυμάνσεις της φύσης.

Η μετάβαση από την απλή κατανάλωση στην παραγωγή υπήρξε βαθμιαία, ο άνθρωπος αρχίζει να μην εξαρτάται αποκλειστικά απ' ότι μπορεί να πάρει απ' την άγρια φύση με το κυνήγι, εξημερώνει και συντηρεί ζώα καλλιεργεί φυτά, χρησιμοποιεί τον εργαλειακό εξοπλισμό του, ώστε να παράγει την τροφή του αντί να την ιδιοποιείται. Στις πρώτες φάσεις του παραγωγικού σταδίου, κατά τις οποίες η τεχνική ήταν ακόμη στοιχειώδης, απαραίτητο όρο επιβίωσης αποτελούσε η συλλογική εργασία. Συνακόλουθα οι νομαδικές ορδές μεταμορφώνονται σε εγκαταστημένες κοινότητες.

Με την προμελετημένη επιλογή ζώων και φυτών, που επιδέχονται ανάπτυξη (ως κατάλληλες πηγές τροφής) εγκαινιάζεται η λεγόμενη Νεολιθική εποχή, η οποία αρχίζει στην Ελλάδα την 7η χιλιετία και διακρίνεται σε προκεραμεική και κυρίως Νεολιθική.

Αγροτικές εγκαταστάσεις χωρίς γνώση κεραμεικής διαπιστώθηκαν στην Κνωσό και σε πολλές θέσεις της Θεσσαλίας. Η επιτυχία του νέου τρόπου κάλυψης των υλικών αναγκών δηλώνεται από την αύξηση του πληθυσμού, που πραγματοποιείται κατά την κυρίως Νεολιθική εποχή, διαπιστώνεται δε από τον αριθμό των συνοικισμών. Η εξέλιξη στον εργαλειακό εξοπλισμό, στην αρχιτεκτονική τη διάταξη και την οργάνωση των οικισμών αποτελεί το κυριότερο διαγνωστικό στοιχείο για τη διάκριση της Νεολιθικής εποχής σε Αρχαιότερη (6.000 - 5.000 περ.) Μέση (5.000 4.000 περ.) και Νεότερη (4.000 -3.000 περ.).

Νεολιθικοί συνοικισμοί έχουν ανασκαφικά βεβαιωθεί στη Μακεδονία, Θεσσαλία, Βοιωτία, στην Πελοπόννησο στην Κρήτη και στις Κυκλάδες. Από τις περιοχές αυτές τη βαθμιαία εξέλιξη που συντελείται στη διάρκεια της Νεολιθικής εποχής μπορούμε να παρακολουθήσουμε καλύτερα στη Θεσσαλία.

Από την Αρχαιότερη Νεολιθική, οι συνοικισμοί πολλαπλασιάζονται και παρατηρείται αξιόλογη εξέλιξη στην κατασκευή και τη διάταξη των οικημάτων των συνοικισμών. Αρχικά κατασκευάζονται καλύβες από κλαδιά δέντρων, πασσάλους και πηλό, στη Μέση Νεολιθική εποχή όμως τα σπίτια έχουν λιθόκτιστη κρηπίδα και τοίχους από ωμές πλίνθους.

Αντιπροσωπευτικό δείγμα συνοικισμού της Μέσης Νεολιθικής εποχής είναι εκείνος, που ανακαλύφτηκε στο Σέσκλο. Ο συνοικισμός περιβάλλεται με τείχος, είναι κτισμένος πάνω σε λόφο και η διάταξη των οικημάτων του με την ύπαρξη ενός μεγαροειδούς οικήματος (στο κέντρο του συνοικισμού) έχουν οδηγήσει στο χαρακτηρισμό του οικισμού ως οργανωμένης κώμης.

Η κώμη, κατά τον Αριστοτέλη, είναι μια οργανωμένη μορφή κοινωνίας που προήλθε από τη συνένωση οικιών, με κινητήριες δυνάμεις συγκρότησής της την ανεπάρκεια και την έλλειψη επικοινωνίας.

Επίσης δημιούργημα της Μέσης Νεολιθικής είναι η οχύρωση, με κυριότερο δείγμα οχυρωματικής εμπειρίας την ακρόπολη του Διμηνίου, που αντιπροσωπεύει όμως τη Νεότερη Νεολιθική.

Άλλο δημιούργημα του ανθρώπου στην κυρίως Νεολιθική εποχή (ένδειξη μόνιμης οίκησης) είναι η κατασκευή αγγείων από ψημένο πηλό.

Ήδη από τη Μέση Νεολιθική περίοδο υπάρχουν ειδικευμένοι κεραμείς για την κατασκευή αγγείων και ειδωλείων, οι οποίοι έχουν εξαιρεθεί από τα καθήκοντα παραγωγής της τροφής.

Η εξαίρεση μιας ομάδας από την τροφοπαραγωγή μαρτυρεί ότι η παραγωγή της κοινότητας είναι μεγαλύτερη από όση απαιτείται για τη συντήρηση των παραγωγών.

Επιπλέον ο καταμερισμός της εργασίας γίνεται με βάση τις συγκεκριμένες ικανότητες του ατόμου και ισχύει το σύστημα του αντιπραγματισμού (η κοινότητα που έχει πλεόνασμα σε ένα είδος ανεπάρκεια όμως σε άλλο, αναπληρώνει την έλλειψη με τη διάθεση του πλεονάσματος).

Εικόνα:Lp-stamp-line.gif
LivePedia.gr :: Η Ελληνική Ελεύθερη Εγκυκλοπαίδεια




H LivePedia.gr είναι μια ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια που αναπτύσσεται χάρη στην εθελοντική προσπάθεια των χρηστών της.
Όλοι μπορούν να δημιουργήσουν νέα λήμματα ή να βελτιώσουν και να διορθώσουν λήμματα που ήδη υπάρχουν.

Ακολουθήστε τη LivePedia.gr στο Twitter


Προσωπικά εργαλεία
LivePedia στο iPhone
Χορηγός Φιλοξενίας Διακομιστή
*σημείωση
  • Εάν παρατηρήσετε κάποια διαφήμιση που δεν ταιριάζει εδώ, παρακαλούμε σημειώστε τη διεύθυνση στην οποία οδηγεί και ενημερώστε μας με email στο livepedia@gmail.com.