Ιλιάδα

Από την Live-Pedia.gr

Το ωραιότερο επικό ποίημα που έχει δει μέχρι σήμερα το φως της μέρας σ' ολόκληρο τον κόσμο, στάθηκε η Ιλιάδα το αθάνατο αριστούργημα που το σύνθεσε στις αρχές του 8ου π.Χ. αιώνα ο μεγαλόπνοος ποιητής Όμηρος. Χρησιμοποιώντας όλα τα παλιά τραγούδια, που περιέγραψαν τα ηρωικά κατορθώματα που ήταν δεμένα με τον τρωικό πόλεμο και συμπληρώνοντας πολλά από τα κενά ο ίδιος, ο Όμηρος δημιούργησε το άφταστο σε ομορφιά και απλό μεγαλείο τραγούδι, που έγινε ο δάσκαλος και ο αγαπημένος σύντροφος όλων των Ελλήνων στην αρχαιότητα.

Η Ιλιάδα, μαζί με το άλλο έπος του Όμηρου την Οδύσσεια, διαμόρφωνε για ολόκληρους αιώνες το θρησκευτικό συναίσθημα των Ελλήνων, το χαρακτήρα και τις ιδέες τους για τους ευγενικούς σκοπούς της ζωής, έδινε φτερά στη φαντασία, καλλιεργούσε την καλαισθησία και έγινε έμπνευση σ' όλους τους κλάδους της τέχνης με τις αμέτρητες διηγήσεις της. Η αθάνατη Ιλιάδα (που την παίρνει μαζί του παντού όπου πηγαίνει και τη βάζει κάτω από το προσκεφάλι του όταν κοιμάται) εμπνέει και οδηγεί το στρατηλάτη Μέγα Αλέξανδρο στο θαυμαστό μεγάλο του έργο.

Από 15.693 μεγάλους στίχους σε δαχτυλικούς εξάμετρους αποτελείται η Ιλιάδα, που οι μεταγενέστεροι μελετητές της χώρισαν σε 24 ραψωδίες και έχει ως θέμα της τα επεισόδια και τις μάχες που έγιναν γύρω από το Ίλιο τον τελευταίο χρόνο της δεκάχρονης πολιορκίας του από τους Έλληνες.

Αρχίζει ο ποιητής ζητώντας από τη μούσα να τραγουδήσει με το δικό του στόμα τα κατορθώματα και τα πάθη των Αχαιών, αρχίζοντας από το φοβερό θυμό του Αχιλλέα που έγινε αφορμή τόσης δυστυχίας. Με μια εμπνευσμένη αφήγηση διηγείται τη φιλονικία του βασιλιά Αγαμέμνονα και του Αχιλλέα και την αποχώρηση του ένδοξου γιου του Πηλέα από τον αγώνα. Γύρω από το κεντρικό αυτό γεγονός πλέκονται αμέτρητες διηγήσεις και διαρθρώνοντας αριστουργηματικά πλήθος επεισόδια του πολέμου γύρω στα τείχη της πολύπαθης Τροίας, όπου θεοί και άνθρωποι αγωνίζονταν για ένα τέλος.

Περιγράφονται οι νίκες των Αχαιών, η μονομαχία του Πάρη με το Μενέλαο, τα κατορθώματα του Διομήδη (που πλήγωσε ακόμα και το θεό Άρη), η αντρεία του Αίαντα και των άλλων αρχηγών, η μονομαχία του Έκτορα και του Αίαντα, η ήττα των Αχαιών.

Οι Τρώες φτάνουν μέχρι τα καράβια των Αχαιών και ο Έκτορας απειλεί να τα κάψει. Μάταια, οι Αχαιοί στέλνουν πρεσβείες στον Αχιλλέα ικετεύοντάς τον να μαλακώσει την τρομερή οργή του και να επιστρέψει στον αγώνα. Πληγώνονται ο Οδυσσέας, ο Διομήδης και ο ίδιος ο Αγαμέμνονας στις μάχες που ακολουθούν, προσπαθώντας μάταια να τρέψουν σε φυγή τους Τρώες που βάζουν φωτιά στο καράβι του Πρωτεσίλαου.

Μπροστά στις φοβερές καταστροφές που παθαίνουν οι Αχαιοί και στα δάκρυα και τις ικεσίες του αγαπημένου του φίλου Πάτροκλου, ο Αχιλλέας υποχωρεί και επιτρέπει στον Πάτροκλο να φορέσει την πανοπλία του και να τρέξει σε βοήθεια των Αχαιών.

Οι Τρώες τρέπονται σε άτακτη φυγή, έντρομοι στην εμφάνιση του Πάτροκλου, που νομίζουν ότι είναι ο Αχιλλέας και μόνο ο ατρόμητος Έκτορας μονομαχεί μαζί του και τον σκοτώνει.

Απερίγραπτη είναι η λύπη του Αχιλλέα για το θάνατο του φίλου του και η οργή και η μανία του για εκδίκηση. Έτσι παραστατικά περιγράφει το βαθύ πόνο του ήρωα ο εμπνευσμένος ποιητής:

• "Και στάχτη αρπάζει με τις δυο τις φούχτες και τη ρίχνει στην κεφαλή ασχημίζοντας την όψη την πανώρια, κι η στάχτη γύρω κάθονταν στ' αφρόφαντο το ρούχο και στρώθηκε φαρδύς πλατύς στις σκόνες ξαπλωμένος, και σπούσε χάμου, ρήμαζε την κόμη με τα χέρια..."

Ξεχνώντας τα όλα, ακόμη και την προφητεία της μητέρας του ότι θα σκοτωθεί κι αυτός μετά το θάνατο του Έκτορα, ρίχνεται σαν λιοντάρι στην μάχη. Έντρομοι οι Τρώες κλείνονται στα τείχη και μόνο ο Έκτορας παραμένει έξω, έτοιμος ν' αντιμετωπίσει τον αγριεμένο αντίπαλό του. Στη μονομαχία σκοτώνεται ο γενναίος Έκτορας και ο Αχιλλέας, τρυπώντας τα πόδια του, τα δένει με τη ζώνη του νεκρού στο άρμα του και σέρνει το πτώμα γύρω από τα τείχη, ενώ οι Τρώες θρηνούν τον γενναίο τους πρόμαχο. Αφού ο Αχιλλέας έκανε θυσίες και έκαψε στη φωτιά το πτώμα του Πάτροκλου και το έθαψε μ' όλες τις τιμές, τότε τόλμησε ο Πρίαμος να πάει στο στρατόπεδο των Αχαιών με πλούσια δώρα και να ζητήσει γονατιστός από τον Αχιλλέα το νεκρό γιο του. Συγκινημένος ο ήρωας δίνει το πτώμα του Έκτορα βάζοντάς το ο ίδιος μέσα στο αμάξι του Πρίαμου και έδωσε μάλιστα και έντεκα μέρες ανακωχή για να κηδέψουν το νεκρό με τα δικά τους έθιμα οι Τρώες.

Εδώ τελειώνει η θαυμαστή διήγηση της Ιλιάδας, που απαγγέλλονταν στην αρχαιότητα μελωδικά από τους ραψωδούς και καταγράφτηκε μόνο τον 6ο αιώνα, την εποχή του Πεισίστρατου, για να μην αλλάξει πια η μορφή της και να παραμένει στους αιώνες ως πρότυπο ηθικής και γενναιότητας.