Από την Live-Pedia.gr

Ο Ιππώνακτας, λυρικός ποιητής του 6ου αιώνα, που θεωρείται εφευρέτης της παρωδίας και του τροχαϊκού τετράμετρου, γεννήθηκε στην Έφεσο της Μικράς Ασίας. Ζούσε το 546 π.Χ. όταν ο Κροίσος κατέλαβε τις Σάρδεις και ο Πλίνιος, τον τοποθετεί ανάμεσα στο 540 π.Χ.-537 π.Χ., στην περίοδο της 60ης Ολυμπιάδας.

Βιογραφία

Ο πατέρας του ονομαζόταν Πυθέας και η μητέρα του Πρωτίς, οι οποίοι ανήκαν σε οικογένεια ευγενών της πόλης, όμως το 540 π.Χ., εκδιώχτηκε από τον τύραννο Αθηναγόρα, επειδή είχε εκδηλωθεί εναντίον του, και εξορίστηκε στις Κλαζομενές της Ιωνίας, όπου έζησε όλα τα υπόλοιπα χρόνια της ζωής του, μέσα στη φτώχεια. Δεν είχε ούτε χλαίνη ούτε παπούτσια. Η κατάστασή αυτή διάρκεσε μέχρι το θάνατό του.

Σύμφωνα με την παράδοση, επειδή οι γλύπτες αδελφοί από τη Χίο, Αθηνής και Βούπαλος τον εμφάνισαν σε άγαλμά τους περισσότερο άσχημο απ` όσο νόμιζε πως ήταν, τους σατίρισε αιχμηρά, με συνέπεια να αυτοκτονήσουν. Και εδώ όπως και στην περίπτωση του Αρχιλόχου, φαίνεται ότι οι παραδόσεις υπερβάλλουν.

Όπως φαίνεται από τους στίχους του, η αντιπάθεια που του έδειξε ο Βούπαλος οφειλόταν στην ερωτική αντιζηλία του για την κατάκτηση της Αρήτης. Από τη φτώχεια και την ασχήμια του πηγάζει η ροπή προς υποθέσεις ταπεινές και η χαμηλού επιπέδου φρασεολογία του. Η ποίησή του είναι ρεαλιστική. Στους στίχους του περιλαμβάνονται ύβρεις κατά των πλουσίων και των ισχυρών και σατιρίζει με καυστικότητα τους προσωπικούς εχθρούς του. Τον χαρακτήρισαν "ποιητή των κατώτερων κοινωνικών στρωμάτων".

Τις πρώτες αναφορές για την αρχαία τριήρη τις βρίσκουμε στο έργο του, [Ιππώναξ, Iamb.Lib.Inc., απόσπασμα 45 στο Diehl]. Επίσης αναφέρει ότι τον 6ο αιώνα π.Χ., όταν μια συμφορά, [επιδημία, ξηρασία, πείνα], έπεφτε σε κάποια πόλη της Μικράς Ασίας, οι κάτοικοι επέλεγαν έναν αποκρουστικό, παραμορφωμένο άντρα και προκειμένου να εξιλεωθούν, τον τάιζαν με ξερά σύκα και άλλες λιχουδιές. Στη συνέχεια τον χτυπούσαν εφτά φορές στα γεννητικά όργανα, με κλαδιά αγριοσυκιάς και τελικά τον έκαιγαν και σκόρπιζαν τη στάχτη του στη θάλασσα.

Ποιητικό έργο

Η προσφορά του στην ποιητική τέχνη υπήρξε μεγάλη. Από τα έργα του διασώζονται γύρω στα εκατό αποσπάσματα, στα οποία έχει μεταχειριστεί κυρίως το χωλίαμβο. Η ποίησή του στερείται κάθε στοιχείου θρησκευτικότητας, είναι γεμάτη σαρκασμό και ειρωνεία και επέδρασε σε αρκετούς ποιητές της αρχαιότητας, όπως στον Κάτουλλο, στον Καλλίμαχο και άλλους.

Γενικά αντλεί θέματα από τη ζωή και διεκτραγωγεί τη φτώχια του ή κακολογεί τους εχθρούς του, με ρεαλισμό, χιούμορ και αθυροστομία. Γι' αυτό αγαπήθηκε από τα λαϊκά στρώματα και είχε μεγάλη απήχηση, ιδιαίτερα κατά τα ελληνιστικά χρόνια. Ο Ηρώνδας τον πήρε ως πρότυπο για τους μίμους του, ο Καλλίμαχος επαίνεσε την ποίησή του και ο Θεόκριτος αναφέρει ότι με χωλούς στίχους είπε σωστά πράγματα.

Υπήρξε ο εισηγητής της παρωδίας και τα ποιήματά του συντέλεσαν στην ανάπτυξη της τραγωδίας. Και στη μετρική εισήγαγε νεωτερισμό. Τον τελευταίο πόδα του ιαμβικού τριμέτρου μετέτρεψε σε σπονδειό ή τροχείο ο στίχος αυτός ονομάστηκε χωλίαμβος ή σκάζον. Με τον τρόπο αυτό δημιούργησε αρρυθμία, που είναι ευνοϊκή για τη δημιουργία σκωπτικής διάθεσης.

Του ανήκει η πατρότητα της εκφράσεως «Δύο ημέραι γυναικός είναι ήδισται, όταν άγηταί της αυτήν κακφέρη τεθνηκυίαν» δηλαδή «Δυο είναι ο πιο ευτυχισμένες μέρες στη ζωή ενός άνδρα παντρεμένου: η μέρα που παντρεύεται τη σύζυγο του και η μέρα που τη θάβει». Τα παπυρικά ευρήματα του 1941 της Οξυρρύγχου έφεραν στο φως διάφορους στίχους του ποιητή που ερμηνεύονται δύσκολα.

Εξωτερικοί σύνδεσμοι

• Απόσπασμα του έργου του Toxolyros.Gr