Μακεδονία

Από την Live-Pedia.gr

Μετάβαση σε: πλοήγηση, αναζήτηση
Μακεδονία
Ήλιος της Βεργίνας
 
Πρωτεύουσα Θεσσαλονίκη
Περιφέρειες Δυτική Μακεδονία
Κεντρική Μακεδονία
Ανατολική Μακεδονία
Πληθυσμός 2,625,681 κατ.(2005)
Έκταση 34,231 τετρ. χλμ.
Πυκνότητα πληθυσμού 77 κατ/τετρ. χλμ.

Η Μακεδονία είναι το μεγαλύτερο σε έκταση και πληθυσμό γεωγραφικό διαμέρισμα της Ελλάδας. Βρίσκεται ανάμεσα στην οροσειρά της Πίνδου και τον ποταμό Νέστο.

Πίνακας περιεχομένων

Γεωγραφικά όρια

Συνορεύει βόρεια με την πρώην Γιουγκοσλαβία, Βουλγαρία, και ορίζεται ανατολικά από τη δυτική Θράκη, με φυσικό όριο τον ποταμό Νέστο, δυτικά με την Ήπειρο και την [[Αλβανία|Αλβανία. Προς Ν. συνορεύει με τη Θεσσαλία από την οποία χωρίζεται από το όρος Όλυμπος και στο ανατολικό της τμήμα βρέχεται από το Αιγαίο πέλαγος.

Η Μακεδονία, έχει έκταση 34.231 τετρ. χλμ. (το 25,9% της όλης έκτασης της Ελλάδας) και πληθυσμό 2.625.681 κατοίκους.

Έχει πρωτεύουσα τη Θεσσαλονίκη, τη μεγαλύτερη μετά την Αθήνα πόλη της Ελλάδας.

Eίναι η πατρίδα και γενέτειρα περιοχή των αρχαίων Μακεδόνων Βασιλέων και ιδρυτών της πρώτης Ελληνικής Ομoσπονδίας Φιλίππου Β' και Μεγάλου Αλεξάνδρου καθώς και των Ιεραποστόλων αδελφών Aγίων Κυρίλλου και Μεθοδίου.

Στους Φιλίππους, στη Θεσσαλονίκη και στη Βέροια της Μακεδονίας, το 49 μ.Χ. ο Απόστολος Παύλος κατα τη δεύτερη αποστολική του περιοδεία, ίδρυσε και έχτισε τις πρώτες χριστιανικές εκκλησίες επί ευρωπαϊκού εδάφους.

Ετυμολογία

Ετυμολογικά το όνομα των Μακεδόνων όπως και εκείνο της χώρας των καθώς και τα Μακεδνός, Μάγνης, Μακέτης λογίζεται από τη δωρική ρίζα μακ- από την οποία παράγονται οι λέξεις μακεδνός (Οδύσσεια η’ 106 = ευμήκης), μάκεδνα, μακεδανός, μηκεδανός, μάκαρ, μακρός, μήκος, magnus κλπ. και σημαίνει επομένως τους ψηλούς σε ανάστημα, τους ορεσίβιους. (Σημ. στη δωρική «μάκος» = μήκος)

Σύμβολα

Η σημαία με το 16άκτινο "αστέρι" ή "ήλιο της Βεργίνας" σε μπλε φόντο είναι η σημαία της Μακεδονίας [1].

Διοίκηση

Ελλάδα
Διαμερίσματα
(Βόρεια Ελλάδα)
  • Μακεδονία
(Βόρεια Ελλάδα)
(Βόρεια Ελλάδα)
(Βόρεια Ελλάδα)
(ή αλλιώς, Στερεά)
(Κεντρική Ελλάδα)
(Ανατολική Ελλάδα)
(Δυτική Ελλάδα)
(Νότια Ελλάδα)
(Νότια Ελλάδα)
Το διαμέρισμα της Μακεδονίας μοιράζεται διοικητικά ανάμεσα σε τρεις1 Περιφέρειες:
1. Καστοριάς
2. Φλώρινας
3. Κοζάνης
4. Γρεβενών
5. Πέλλας
6. Ημαθίας
7. Πιερίας
8. Κιλκίς
9. Θεσσαλονίκης
10. Χαλκιδικής
11. Σερρών
12. Δράμας
13. Καβάλας

Σημειώσεις

  • 1: -Επιπλέον, υπάρχει μία αυτόνομη περιοχή στη Μακεδονία, το Άγιο Όρος, μία μοναστική πολιτεία (με 20 μοναστήρια) υπό Ελληνική κυριαρχία. Βρίσκεται στην ανατολικότερη των τριών μεγάλων χερσονήσων της Χαλκιδικής.
  • 2: - Στην περιφέρεια Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης περιλαμβάνονται και οι νομοί του διαμερίσματος της Θράκης.

Πόλεις

Oι μεγαλύτερες σε πληθυσμό πόλεις
1. Θεσσαλονίκη ( Πολεοδομικό συγκρότημα ) 773.180
2. Καβάλα 58.663
3. Σέρρες 54.266
4. Κατερίνη 50.510
5. Βέροια 42.794
6. Δράμα 42.501
7. Κοζάνη 38.591
8. Πτολεμαΐδα 30.017
9. Γιαννιτσά 26.296
10. Νάουσα 19.870
11. Έδεσσα 18.253
12. Κιλκίς 17.430
13. Καστοριά 14.813
14. Φλώρινα 14.279
15. Αλεξάνδρεια 13.229

Γεωγραφία

Η Μακεδονία είναι περιοχή κατεξοχήν ορεινή, χωρίς όμως να στερείται κι από πεδινούς τόπους, όπως είναι, στο κεντρικό της μέρος, η μεγάλη πεδιάδα της Θεσσαλονίκης.

Τα κυριότερα βουνά της είναι: Βόρας (2.523 μ.), Αλή Μπουτούς (2.212 μ.), Πιέρια (2.189 μ.), Βαρνούς (2.176 μ.), Πίνοβο (2.156 μ.), Βίτσι (2.128 μ.), Άσκιον (2.110 μ.), Φαλακρόν (2.111 μ.), Τζένα (2.067 μ.), Βέρμιο (2.052 μ.), Άθως (2.043 μ.), Κερκίνη (2.031 μ.), Παγγαίο (1.956 μ.), Μενίκιο (1.903 μ.), Βούρινο (1.866 μ.), Σαρλίγκα (1.849 μ.), Βόιον (1.802 μ.), Μουρίκι (1.703 μ.), Πάικον (1.593 μ.), Τιτάριον (1.520 μ.), Όρη Λεκάνης (1.298 μ.), Άγγιστρον (1.294 μ.), Χορτιάτης (1.201 μ.), Χολομών (1.165 μ.), Βερτίσκος (1.178 μ.).

Πεδιάδες της Μακεδονίας είναι: Μοναστηρίου - Φλώρινας - Κοζάνης. Διασχίζεται από τους παραποτάμους του Αξιού. Η πεδιάδα της Θεσσαλονίκης, η οποία λέγεται και πεδιάδα της Κεντρικής Μακεδονίας, σχηματίστηκε από τις προσχώσεις των ποταμών Γαλλικού, Λουδία, Αξιού, Αλιάκμονα και από την αποξήρανση της λίμνης των Γιαννιτσών. Η λεκάνη της Καστοριάς. Η παραλιακή πεδιάδα της Χαλκιδικής. Το λεκανοπέδιο των Σερρών. Η πεδιάδα της Δράμας και η πεδιάδα της Χρυσούπολης.

Διασχίζονται και ποτίζονται αυτές οι πεδιάδες απ' τα μεγαλύτερα ελληνικά ποτάμια, τον Αλιάκμονα τον Αξιό(ή Βαρδάρη), το Στρυμόνα, το Νέστο, το Λουδία, τον Εδεσσαίο, τον Αγγίτη και το Γαλλικό.

Λίμνες της Μακεδονίας είναι: Η Μεγάλη Πρέσπα, η Ορεστιάς (ή Καστοριάς), η Χειμαδίτις, η Βεγορίτις, της Άρνισσας, η λίμνη των Πετρών, η Κερκινίτις, η Δοϊράνη, η Βόλβη, και η λίμνη του Λαγκαδά.

Τα σπουδαιότερα νησιά είναι η Θάσος και η Αμολιανή.

Η αφθονία αυτή του υδρογραφικού στοιχείου, χαρακτηριστική μόνο για τη βόρεια Ελλάδα, οφείλεται σε μεγάλο βαθμό, στο γεγονός ότι οι βροχές είναι συχνότατες, καθώς επίσης και στο ότι κατά τη διάρκεια του χειμώνα έχουμε πολλές χιονοπτώσεις. Η θέση της Μακεδονίας κι η ποικίλη μορφολογία του εδάφους, συντελούν στο να μην έχει η Μακεδονία κλίμα ομοιόμορφο σ' όλη της την έκταση. Έτσι, παρατηρούμε στις θαλάσσιες περιοχές ότι το κλίμα είναι αρκετά εύκρατο, στην εσωτερική Μακεδονία ηπειρωτικό και στις ορεινές εκτάσεις ορεινό. Χαρακτηριστική είναι για τη Μακεδονία η τραχύτητα του καιρού κατά το χειμώνα, όπου το κρύο είναι δυνατό, φυσάνε δυνατοί και ψυχροί άνεμοι και συχνά χιονίζει. Το καλοκαίρι η θερμοκρασία φτάνει στους 40°C.

Ιστορία

Ηγεμόνες
της Μακεδονίας
Αργεάδες





Η ιστορία της Μακεδονίας έχει τις ρίζες της στους πολύ παλιούς χρόνους. Αρχίζει απ' την αρχαιότητα και φτάνει, μέσα απ' τους αιώνες, γεμάτη λαμπρές ενδιαφέρουσες σελίδες αγώνων, ηρωισμού, πολιτισμού, δράσης, καταστροφών, νικών και δόξας, στις δικές μας μέρες.

Τα ονόματα Μακεδονία και Μακεδόνας προέρχονται απ' τη δωρική λέξη μάκος (που σημαίνει μήκος) και δήλωνε ότι η Μακεδονία είναι η χώρα με τους ψηλούς, μακριούς, ανθρώπους. Άλλη τους ονομασία ήταν Μακέτες και η χώρα Μακετία.

Η μυθολογία όμως λέει ότι η Μακεδονία πήρε τ' όνομά της απ' το Μακεδόνα ή Μάκεδνο, που ήταν γενάρχης του λαού των Μακεδόνων, που, κατά μια άποψη, ήταν γιος του Δία και της Θυίας, ενώ κατ' άλλη ήταν γιος του βασιλιά της Αρκαδίας Λυκάονα. Ο Ηρόδοτος λέει ότι οι Μακεδόνες είναι απόγονοι των Τημενιδών - Ηρακλειδών απ' το Άργος που έφυγαν μ' επικεφαλής τα βασιλόπουλα Γαυάνη, Αέροπο και Περδίκκα κι εγκαταστάθηκαν στη βορινή αυτή περιοχή της Ελλάδας. Αυτό όμως δεν μπορεί νάναι σίγουρο, ότι δηλαδή έγινε μετακίνηση απ' το νότο στο βορρά, μια και ξέρουμε ότι οι Έλληνες κατέβηκαν απ' τα βόρεια της Ευρώπης προς το νότο γύρω στο 12ο π.Χ. αιώνα. Ένα μέρος των Δωριέων έμεινε στη Μακεδονία και κράτησε για αρκετό διάστημα την ελληνικότητα της φυλής, αφού και οι Έλληνες που κατέβηκαν στο νότο και στα αστικά παράλια δημιούργησαν έναν άλλο πολιτισμό. Ωστόσο, η ομοιότητα που υπήρχε στη γλώσσα, τα ήθη και τα έθιμα με τους Έλληνες του νότου, είναι αυτή που μάλλον συντέλεσε και στη δημιουργία του μύθου για την άνοδο των Τημενιδών.

Η έννοια Μακεδονία, σαν γεωγραφική και πολιτική οντότητα, ολοκληρώθηκε κατά τους κλασικούς χρόνους.

Η Μακεδονία μπαίνει στην ιστορία της Ελλάδας με το γιο του Αμύντα, τον Αλέξανδρο τον Α'(498-454), το γνωστό ως Φιλέλληνα, που ήταν αρκετά δραστήριος, έξυπνος και δυναμικός κι έβαλε τις στρατιωτικές και πολιτικές βάσεις του μακεδονικού κράτους.

Στους μηδικούς πολέμους συνεργάστηκε με τους Αθηναίους, που βοήθησε αρκετά κι αυτοί, για να τον τιμήσουν, του έδωσαν τον τίτλο του φιλέλληνα και του 'στησαν χρυσό ανδριάντα στους Δελφούς.

Όλοι οι επόμενοι βασιλιάδες της Μακεδονίας συντέλεσαν στο να βαδίσει η χώρα τους σταθερά προς την πρόοδο.

Η μετέπειτα ακμή της με το Μέγα Αλέξανδρο δεν ήταν τυχαία και ξαφνική. Όλοι οι βασιλιάδες πριν τον Αλέξανδρο έβαζαν ο καθένας τη δική του πέτρα στο χτίσιμο της μεγάλης Μακεδονίας και Ελλάδας.
Η αυτοκρατορία του Μ. Αλεξάνδρου
Η αυτοκρατορία του Μ. Αλεξάνδρου
Οι Βασιλιάδες αυτοί ήταν:
  • ο Περδίκκας ο Β'(438-413 π.Χ.
  • ο Αρχέλαος ο Α'(413-339 π.Χ.)
  • ο Αέροπος ο Β' (399-393 π.Χ.)
  • ο Αμύντας ο Γ'(389-369 π.Χ.)
  • ο Αλέξανδρος ο Β' (369-367 π.Χ.)
  • ο Πτολεμαίος Αλωρίτης (368-365 π.Χ.)
  • ο Περδίκκας ο Γ'(365-36Δ π.Χ.).

Εκείνος όμως που οργάνωσε τη Μακεδονία ως κράτος σύγχρονο της εποχής κι έβαλε τις βάσεις της Μεγάλης Ελλάδας ήταν ο Φίλιππος ο Β'(357-336 π.Χ.).

Ο Φίλιππος κατόρθωσε να ενώσει όλους τους Έλληνες κι έσμιξε τις τύχες του λαού της γωνιάς αυτής της Ευρώπης. Προετοίμασε την κατάσταση κι έδωσε μια δυνατή σφριγηλή Μακεδονία στο γιο του, τον Αλέξανδρο το Μεγάλο, (336-323 π.Χ.) που, επικεφαλής μιας πειθαρχημένης στρατιάς και χάρη στις αντικειμενικές συνθήκες που επικρατούσαν την εποχή αυτή και τις υποκειμενικές δυνατότητες που δημιούργησαν οι εξαιρετικές ικανότητές του, στρατιωτικές και πολιτικές, κατάφερε να κατακτήσει σημαντική μερίδα του γνωστού τότε κόσμου. Η Μακεδονία έγινε η καρδιά κι ο νους των ελληνιστικών χρόνων.

Μετά έρχεται η ρωμαϊκή κατοχή και η Μακεδονία περνάει την περίοδο της πτώσης της. Στα επόμενα χρόνια, η τύχη της συνδέεται με την ιστορία της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας.

Το πρώτο βήμα προς το Βυζάντιο γίνεται με τη μεταφορά, απ' το Γαλέριο, της έδρας του στη Θεσσαλονίκη, το 306 μ.Χ. , που γίνεται η δεύτερη, μετά την Κωνσταντινούπολη (πρωτεύουσα του ρωμαϊκού κράτους απ' το 324 μ.Χ.), πόλη της ρωμαϊκής αυτοκρατορίας και παίζει σημαντικό ρόλο στην πολιτική ζωή της χώρας. Γίνεται τόπος επίσκεψης πολλών αυτοκρατόρων, που συχνά πηγαίνουν εκεί για να ξεκουραστούν ή για να διεκπεραιώσουν στρατιωτικές ή πολιτικές δουλειές. Ταυτόχρονα γίνεται ένα απ' τα σημαντικότερα πνευματικά και πολιτιστικά κέντρα των Βαλκανίων.

Την εποχή αυτή, απ' τον 4ο μ.Χ. αι. και μετά, η Μακεδονία δέχεται τις αλλεπάλληλες επιθέσεις κι επιδρομές διάφορων πολεμικών λαών. Τον 4ο αι. εισβάλλουν στη Μακεδονία οι Βησιγότθοι, ενώ τον 6ο και 7ο αι. οι Άβαροι, οι Ούννοι κι οι Σλάβοι προκαλούν φοβερές καταστροφές. Οι Σλάβοι μάλιστα εγκαταστάθηκαν και σ' ορισμένες περιοχές της Μακεδονίας. Οι επόμενοι δύο αιώνες περνούν σχετικά ειρηνικά. Η χώρα συνεχίζει την ανάπτυξή της και δυναμώνει την πολιτική της ισχύ. Το 963 ιδρύονται τα μοναστήρια του Άγιου Όρους. Πριν λίγα χρόνια, οι μοναχοί Κύριλλος και Μεθόδιος απ' τη Θεσσαλονίκη, είχαν αρχίσει τη διάδοση του χριστιανισμού στους Σλάβους. Διαμέσου του Βυζαντίου, ο χριστιανισμός περνά στη Ρωσία.

Ο 11ος όμως αιώνας μπήκε πολύ άσχημα για τη Μακεδονία. Οι Νορμανδοί το 1082 καταλαμβάνουν, μετά από αλλεπάλληλες επιθέσεις, το Δυρράχιο, φτάνουν μέχρι την Καστοριά και το 12ο αι. κατορθώνουν να μπουν νικητές στη Θεσσαλονίκη αλλά σύντομα την εγκαταλείπουν. Το 13ο αιώνα στη Μακεδονία μπαίνουν οι Φράγκοι. Ο αγώνας που οργανώνεται εναντίον τους είναι σκληρός αλλά αποφασιστικός και γι' αυτό νικηφόρος. Η Μακεδονία δίνει τους πρώτους αυτοκράτορές της στο Βυζάντιο. Ο 13ος όμως αιώνας δεν είναι καθόλου ήρεμος. Ξεσπούν η μια διαμάχη μετά την άλλη κι ο ένας πόλεμος δίπλα στον άλλο και μόνο το 14ο πια αιώνα αρχίζει η καινούρια ειρηνική περίοδος στην ιστορία της Μακεδονίας, που φτάνει στον κολοφώνα της ακμής της το χρυσό αιώνα της Θεσσαλονίκης. Το Βυζάντιο περνά τις τελευταίες του στιγμές κι η Θεσσαλονίκη γίνεται πόλος εθνικής συσπείρωσης.

Μετά από μια μικρή περίοδο κατοχής των Μακεδονικών εδαφών απ' τους Σέρβους, έρχεται ή τουρκική κατοχή, βαρύ χτύπημα, όχι μόνο για τη Μακεδονία και το Βυζάντιο, αλλά και για ολόκληρο τον ελληνισμό καθώς και για τα Βαλκάνια γενικά. Καταλήφτηκε μάλιστα η Μακεδονία, όχι το 15ο αιώνα, όπως η Κωνσταντινούπολη, αλλά ήδη απ' το 14ο αιώνα και χρησιμοποιήθηκε σ' όλη τη διάρκεια της τουρκοκρατίας ως πέρασμα προς την Ευρώπη, που ένα μέρος της επίσης γνώρισε την τουρκική σκλαβιά.

Απ' τον πρώτο καιρό της τουρκικής εισβολής, ο μακεδονικός λαός αρχίζει τις προσπάθειες αντιμετώπισης των καταχτητών, που προσωρινά στέφτηκαν μ' επιτυχίες. Οι Τούρκοι νικήθηκαν μερικές φορές, όπως το 1371(όπου έγινε ανακατάληψη των Σερρών), στη Θεσσαλονίκη το 1403(που την πήραν για λίγο πάλι οι Έλληνες και που 1430 έγινε απ' τους Τούρκους η άλωσή της). Μα παρόλες τις προσπάθειες, ήταν δύσκολο ν' αναχαιτιστούν οι Τούρκοι αυτήν την εποχή. Μετά την άλωση της Θεσσαλονίκης σταθεροποιείται η κατοχή στη Μακεδονία ολόκληρη.

Όπως σ' όλη την Ελλάδα έτσι και στη Μακεδονία αρχίζει να οργανώνεται ο λαός ενάντια στους Τούρκους.

Το 16ο και 17ο αιώνα πραγματοποιούνται εδώ αρκετές εξεγέρσεις και διάφορα επαναστατικά ξεσηκώματα. Κι εδώ δρουν οι αρματολοί κι οι κλέφτες, που γίνονται υπερβολικά επικίνδυνοι και πραγματικός μπελάς για τις τούρκικες αρχές.

Εδώ πρέπει να σημειώσουμε ένα αξιόλογο φαινόμενο. Όπως τα νησιά Ελλάδας έτσι και η Μακεδονία, εξαιτίας της σημαντικής γεωγραφικής της θέσης (πέρασμα προς την αναπτυγμένη Ευρώπη), γίνεται εξαιρετικό εμπορικό και συνεπώς και πολιτιστικό κέντρο. Μα παράλληλα συμβαίνει κι ένα άλλο λυπηρό για τον ελληνισμό γεγονός: Η δύσκολη θέση που βρέθηκε η Μακεδονία μετά το ρωσοτουρκικό πόλεμο κι η σκληρή καταπίεση απ' τους Αρβανίτες, οδήγησαν ένα μεγάλο ποσοστό του μακεδονικού ελληνισμού στον εξισλαμισμό. Επίσης πολύς κόσμος αναγκάστηκε να εγκαταλείψει το έδαφος της Μακεδονίας και να φύγει στην Ευρώπη.

Στα τέλη του 18ου αιώνα διοικητής της Μακεδονίας γίνεται ο Αλή - πασάς και λίγα χρόνια πριν ξεσπάσει η επανάσταση του 1821, η Μακεδονία έχει ριχτεί ήδη με ηρωισμό στον αγώνα ενάντια στους Οθωμανούς. Η κλεφτουριά ξαναζωντανεύει και μ' ενθουσιασμό δέχεται τα πρώτα επαναστατικά μηνύματα απ' τη νότια Ελλάδα, το Μάρτη του 1821. Αρχίζει ο αγώνας, στον οποίο οι Μακεδόνες δίνουν άπειρα παραδείγματα ηρωισμού κι αυτοθυσίας. Χτυπιούνται άγρια αλλά δεν υποχωρούν περιμένοντας την ελευθερία του ελληνικού έθνους.

Όμως η ελευθερία αυτή δεν ήρθε για τους Μακεδόνες τον ίδιο καιρό που αποχτήθηκε απ' τους υπόλοιπους Έλληνες. Το ανεξάρτητο ελληνικό κράτος που δημιουργήθηκε το 1826, άφησε έξω τη Μακεδονία, που έμεινε στην κυριαρχία των Τούρκων για αρκετά ακόμα χρόνια. Μα ο αγώνας τους δε σταμάτησε. Συνεχίζεται μέχρι και τους βαλκανικούς πολέμους (που ως κύριο στόχο είχαν τη Μακεδονία) και το 1913 πια (Ειρήνη Βουκουρεστίου), η Μακεδονία ενσωματώνεται στην υπόλοιπη Ελλάδα.

Αξιοθέατα

Η είσοδος στο Μουσείο του "Μεγ. Τύμβου" τάφου του Φιλίππου Β' στην Βεργίνα
Η είσοδος στο Μουσείο του "Μεγ. Τύμβου" τάφου του Φιλίππου Β' στην Βεργίνα


Η Μακεδονία απαριθμεί μνημεία από όλο το φάσμα του ιστορικού χρόνου, με πλειάδα αρχαιοελληνικών, ρωμαϊκών, πρωτοχριστανικών και βυζαντινών. Πολύ γνωστά μνημεία και σύμβολα που δεσπόζoυν στη Μακεδονίας είναι: α) Στην Ανατολική Μακεδονία

β) Στην Κεντρική Μακεδονία

  • στη Θεσσαλονίκη: ο Λευκός Πύργος, η Αψίδα του Γαλέριου (καμάρα), ο τάφος του (Ροτόντα- Αγ. Γεώργιος), η εκκλησία του Αγ. Δημητρίου, τα τείχη της πόλης η πλατεία Αριστοτέλους και πλήθος άλλων βυζαντινών εκκλησιών.
  • στη Βεργίνα: το Μουσείο του "Μεγάλου Τύμβου", τάφου του Μακεδόνα Βασιλέα Φιλίππου Β'.
  • στή Βέροια: "Το Βήμα του Αποστόλου Παύλου", ο βυζαντινός πύργος στη πλατεία Ωρολογίου και η οδός Μητροπόλεως με τις πλάκες της παλίας οδού.
  • στη Νάουσα: το Άλσος του Αγίου Νικολάου με τα υπεραιωνόβια πλατάνια του και τις πηγές της Αραπίτσας, ο "Πύργος του Ρολογιού" μπροστά από το Δημαρχείο, η Σχολή του Αριστοτέλη στη θέση "Ισβόρια" , το αρχαίο θέατρο της Μίεζας (ελληνιστικών χρόνων -2ου αι. π.Χ.), επίσης oι Μακεδονικoί τάφοι τωv των "Λύσωνος" και "Καλλικλέους" στα Λευκάδια (10 χλμ.) και o μεγάλος Μακεδονικός τάφος «Κρίσεως» , o Μακεδονικός τάφος των "Ανθεμίων" καθώς και o Μακεδονικός Τάφος του "Kinch" στον Κοπανό (7 χλμ.).
  • στην Έδεσσα: oι καταρράκτες της πόλης, η βυζαντινή εκκλησία της Κοίμησης της Θεοτόκου και o Αρχαιολογικός Χώρος του Λόγγου.
  • στην Πέλλα: o Αρχαιολογικός Χώρος και oι Μακεδονικoί τάφοι.
  • στα Γιαννιτσά: o Πύργος του Ρολογιού και το Μαυσωλείο του Γαζή Εβρένος.
  • στα Πετράλωνα Χαλκιδικής: το περίφημο σπήλαιο Πετραλώνων
  • στo Νομό Πιερίας: η περιοχή του όρoυς Όλυμπος (Αρχαιολογικός Χώρος και Ιστορικός Τόπος εθνικής σημασίας), η αρχαία πόλη του Δίον, της Πύδνας και το βενετικό κάστρο του Πλαταμώνα, καθώς oι και όμορφες παραλίες του νομoύ.
  • στo Νομό Σερρών: η ιερά μονή της Εικοσιφοινίσης, με σπάνιες αγιογραφίες, η περιοχή της Αμφίπολης, τα οχυρά του Μεταξά κατά μήκος των Ελληνοβουλγαρικών συνόρων στην οροσειρά Μπέλες και το φρούριο Ισσάρι, κτίσμα του Βασιλείου του Βουλγαροκτόνου, ύψους 155μ. στo Σιδηρόκαστρο,

γ) Στην Δυτική Μακεδονία

  • στην Καστοριά: oι πολλές βυζαντινές και μεσαιωνικές εκκλησίες και η λίμνη Όρεστιδος.
  • στην Κοζάνη: το ρολόι του Αγ.Νικολάου, λαογραφικό, ιστορικό και Φυσικής ιστορίας μουσείο της πόλης που στεγάζεται σε κτήριο μακεδονικής αρχιτεκτονικής και η Κοβεντάρειος δημοτική βιβλιοθήκη της Κοζάνης
  • στην Πτολεμαΐδα: το Υδραγωγείο που αποτελεί ξεχωριστό και σπάνιο δείγμα αρχιτεκτονικής και καλλιτεχνικής δημιουργίας του προσφυγικού ελληνισμού τον περασμένο αιώνα, καθώς και το Παλαιοντολογικό, Ιστορικό και Λαογραφικό Μουσείομε πολλά πολλά εκθέματα από ευρήματα της περιοχής που ανάγονται στην Προϊστορική Περίοδο και την Αρχαιότητα.

Οικονομία

Η οικονομική ανάπτυξη της Μακεδονίας είναι αξιόλογη. Η περιοχή θεωρείται η πλουσιότερη της Ελλάδας, από αγροτική άποψη. Η περισσότερη γεωργική μας παραγωγή βγαίνει στη Μακεδονία. Παράλληλα και βιομηχανικά είναι αρκετά προχωρημένη. Πλούσιο είναι και το υπέδαφός της σε ορυκτά κοιτάσματα, καθώς και η αλιεία της.p><p>Τα κατάφυτα από δέντρα βουνά της δίνουν τη δυνατότητα εκμετάλλευσης του δασικού πλούτου της. Τα βασικότερα δέντρα που ευδοκιμούν στη Μακεδονία είναι οι οξιές, οι βελανιδιές, τα πεύκα, οι καστανιές, τα έλατα.

Παράγει τα εξής αγροτικά προϊόντα: καπνά (που καλύπτουν το 60% όλης της παραγωγής της χώρας μας) και φρούτα, που είναι τα κυριότερα προϊόντα της Μακεδονίας (σε ροδάκινα το 93% της συνολικής παραγωγής και σε μήλα το 70%). Ακόμα βγάζει δημητριακά, βαμβάκι, ρύζι, λαχανικά, κρασί κι ελιές.</

Στην κτηνοτροφία δίνεται σημαντική προσοχή. Στην περιοχή τρέφονται βουβάλια, βόδια, αγελάδες και μεγάλα κοπάδια από γιδοπρόβατα.

Όπως είπαμε, το υπέδαφος της Μακεδονίας περιέχει αξιόλογες ποσότητες κοιτασμάτων που συμβάλλουν εξαιρετικά στην οικονομία της καθώς και στην οικονομία όλης της χώρας.

Στο νομό Κοζάνης υπάρχουν τα μεγαλύτερα αποθέματα λιγνίτη, που χρησιμοποιείται ως πρώτη ύλη στη βιομηχανία λιπασμάτων και στην παραγωγή ηλεκτρικού ρεύματος στην Πτολεμαΐδα. Στη Χαλκιδική τα ορυχεία βγάζουν μεγάλες ποσότητες σιδηροπυρίτη, θειούχων πετρωμάτων, λευκόλιθου, μαγνησίου.

Γνωστό από παλιά είναι το βουνό Παγγαίο, για το χρυσάφι που έκρυβε στα σπλάχνα του καθώς και ο Γαλλικός που συνεχίζει να δίνει το πολύτιμο αυτό μέταλλο. Σε πολλές τοποθεσίες έχει ανακαλυφτεί χρώμιο.

Η Μακεδονία έχει επίσης μεταλλικά νερά καθώς και ιαματικές πηγές.

Βασική πηγή ενέργειας είναι για τη Μακεδονία τα πλούσια νερά της κι οι καταρράχτες που σχηματίζονται στα βουνά της και που, μέχρις ένα ορισμένο βαθμό, χρησιμοποιούνται στην κίνηση των εργοστασίων, κυρίως των υφαντήριων.

Κι από βιομηχανική άποψη η Μακεδονία δεν πηγαίνει πίσω, αν και δε θα μπορούσαμε να μιλήσουμε για ύπαρξη αξιόλογης βαριάς βιομηχανίας.

Κυρίως η βιομηχανία της αναπτύχθηκε γύρω απ' τη Θεσσαλονίκη κι οι σημαντικότερες βιομηχανικές μονάδες βρίσκονται εκεί. Υπάρχουν πετροχημικές εγκαταστάσεις, διυλιστήρια πετρελαίου, χαλυβουργεία, βιομηχανίες χημικών προϊόντων, τσιμέντων, χαρτιού, καπνού, κ.ά. Σπουδαία είναι η βιοτεχνία γουναρικών στην Καστοριά και τη Σιάτιστα. Το εμπόριό της περιορίζεται ιδίως στα προϊόντα που παράγει σε αφθονία, όπως καπνά, φρούτα, σιτάρι, απ' το οποία τα δύο πρώτα εξάγονται και στο εξωτερικό σε μεγάλες ποσότητες.

Η Μακεδονία είναι και σημαντικό πολιτιστικό πνευματικό κέντρο, με πόλο συσπείρωσης της όλης κίνησης, τη Θεσσαλονίκη. Σήμερα στη Μακεδονία υπάρχει πανεπιστήμιο, πολυτεχνείο, ανώτατη σχολή Βιομηχανικών σπουδών, δύο παιδαγωγικές ακαδημίες, τρεις εμπορικές σχολές, τρεις καλλιτεχνικές, έντεκα τεχνικές, λύκεια, γυμνάσια, δημοτικά, θέατρα, κ.ά. Εξάλλου, η Μακεδονία έχει και τη Θεσσαλονίκη που είναι συμπρωτεύουσα και που δεν υστερεί σε πολλά πράγματα απ' την πρωτεύουσά μας. Η Μακεδονία συνδέεται με την υπόλοιπη Ελλάδα, με αεροπορικές και σιδηροδρομικές γραμμές, καθώς και με πυκνούς, άνετους αυτοκινητόδρομους. Απ' τη Μακεδονία περνά κι η κεντρική σιδηροδρομική γραμμή που ενώνει τη χώρα με την Ευρώπη Η ιστορία της Μακεδονίας.

Γράμματα & τέχνες

Η Μακεδονία κατέχει σημαντική θέση ανάμεσα στις πολιτισμένες χώρες, που τη χρωστά στην ανάπτυξη του πολιτισμού της, ενός ντόπιου και σπάνιου πολιτισμού, που χάρισε στην ανθρωπότητα φωτεινές προσωπικότητες των γραμμάτων κι άφησε στην παγκόσμια τέχνη άπειρά κι αξιόλογα μνημεία, ξακουστά και περιζήτητα σ' όλη την υφήλιο.

Οι αρχαίοι χρόνοι μας έδωσαν τον πατέρα της φιλοσοφίας, τον Αριστοτέλη. Η Μακεδονία δέχτηκε στο έδαφός της και φιλοξένησε σοφούς άντρες και καλλιτέχνες, όπως ο Ευριπίδης, ο Πίνδαρος, ο Λύσιππος κ.ά.

Αθάνατα θα μείνουν τα περίφημα αρχιτεκτονικά μνημεία της με κυριότερο την Πέλλα, τα σπάνια ψηφιδωτά της, που καθηλώνουν τον επισκέπτη με τα χρώματά τους, τη λεπτή τεχνική εκτέλεση και τη γλαφυρότητα της κίνησης. Ένα τέτοιο δείγμα ψηφιδωτού της Πέλλας είναι αυτό του καλλιτέχνη Γνώση, απ' το 300 π.Χ. Εξίσου αξιόλογα είναι τα ψηφιδωτά δάπεδα που βρίσκονται στη Θεσσαλονίκη, στο αρχαιολογικό μουσείο, χρονολογούμενα από το 300 μ.Χ.

Κατά τους βυζαντινούς χρόνους αναπτύσσεται αρκετά η αρχιτεκτονική ιδίως αυτή που έχει σχέση με τα εκκλησιαστικά κτίρια. Την ίδια εποχή δημιουργούνται απίθανα αριστουργήματα τοιχογραφίας, επίσης θρησκευτικού χαρακτήρα. Τα πολλά μοναστήρια έγιναν, ιδίως την εποχή της τουρκοκρατίας, πνευματικά κέντρα, που διατήρησαν τις εθνικές παραδόσεις κι έδωσαν ώθηση στα γράμματα.

Στο Άγιο Όρος είχε ιδρυθεί η Αθωνιάδα σχολή και τα γυμνάσια Τσοτυλίου, Κοζάνης, Μοναστηριού, Θεσσαλονίκης και Σερρών, που διατήρησαν τον ελληνικό πολιτισμό ζωντανό στα σκοτεινά χρόνια της τουρκοκρατίας. Μακεδόνες ήταν οι: Κατούνιος (καθηγητής του πανεπιστήμιου της Πάδουας), ο Ζαλίκης, ένας απ' τους ιδρυτές του "Ελληνόγλωσσου Ξενοδοχείου" στο Παρίσι, ο Κασομούλης, που έδωσε στον ελληνικό λαό τα γνωστά απομνημονεύματά του για την επανάσταση του 1821 κ.ά.

Σημαντική είναι η λαϊκή τέχνη της Μακεδονίας, που σήμερα αποτελεί το καμάρι της Ελλάδας σ' αυτού του είδους την τέχνη. Οι Μακεδόνες ασχολούνταν τόσο πολύ με τη χειροτεχνική παραγωγή, που είχαν φτάσει στο σημείο να υπάρχουν ολόκληρα χωριά ή σύνολο χωριών που εξειδικεύονταν στον άλφα ή τον βήτα τομέα δημιουργίας. Σημαντική είναι κι η λαϊκή τέχνη της Μακεδονίας που σήμερα αποτελεί το καμάρι της Ελλάδας σ' αυτού του είδους την τέχνη. Οι Μακεδόνες ασχολούνται τόσο πολύ με τη χειροτεχνική παραγωγή, που είχαν φτάσει στο σημείο να υπάρχουν ολόκληρα χωριά ή σύνολα χωριών που εξειδικεύονταν στον άλφα ή τον βήτα τομέα δημιουργίας.

Ο κυριότερος κλάδος της τέχνης στη Μακεδονία είναι η υφαντουργική. Η Μακεδονία είναι ένα τεράστιο εργαστήρι υφαντουργίας, είτε ατομικής είτε βιοτεχνικής. Καταπληκτικές είναι οι υφαντές φορεσιές της Μακεδονίας. Το χρυσοκέντημα αναπτύσσεται ιδιαίτερα. Παράλληλα έχουμε αναπτυγμένη αγγειοπλαστική. Τα μακεδονικά αγγεία είναι ξακουστά και περιζήτητα. Με λίγα λόγια ολόκληρη η Μακεδονία είναι σωστό μουσείο λαϊκής τέχνης.

  • Η ελληνικότητα της Μακεδονίας (άρθρο του 1934)

Τελευταία ένας Αθηναίος δημοσιογράφος προκάλεσε συλλαλητήρια διαμαρτυρίας, ψηφίσματα αποδοκιμασίας, μποϊκοτάζ της εφημερίδας του στη Μακεδονία και τη σφοδρή πολεμική του επίλοιπου αθηναϊκού τύπου, γιατί έγραψε στην εφημερίδα του ορισμένα πράγματα που μπορούσαν να βάλουν σε αμφιβολία την ακραιφνή ελληνικότητα της Δυτικής Μακεδονίας.

Αν επανέρχομαι στο "ακανθώδες" αυτό ζήτημα, δεν είναι για να του βγάλω τ' αγκάθια, αλλά, αντίθετα, για να προσπαθήσω να τσιμπήσω και να πονέσω με αυτά την παχυδερμία του ελληνικού κράτους, του μόνου υπεύθυνου για τις συγχύσεις αυτές, που μπορούν και γίνονται, σήμερα ακόμα - εικοσιδύο, δηλαδή, χρόνια μετά την προσάρτηση της Μακεδονίας και μετά την ανταλλαγή των ελληνοβουλγαρικών πληθυσμών - και από ένα Έλληνα δημοσιογράφο, όσο και αν ο δημοσιογράφος αυτός μπορεί να είναι επιπόλαιος.

Σε τι οφείλεται η σύγχυση αυτή του Έλληνα δημοσιογράφου, σύγχυση την οποία, ακόμα πιο δικαιολογημένα, τουλάχιστο επιφανειακά, μπορεί να κάνει και ένας ξένος δημοσιογράφος που θα περιερχόταν τη Δυτική Μακεδονία; Στο γεγονός ότι στο μήκος των συνόρων μας υπάρχουν σλαβόφωνοι πληθυσμοί, ότι εκείνος που διασχίζει την περιφέρεια Έδεσσας-Φλώρινας ακούει συχνότερα τη βουλγαρική παρά την ελληνική γλώσσα.

Αν επρόκειτο μόνο για αστούς και χωρικούς, που, αγνοώντας την ελληνική ίσαμε την προσάρτηση της Μακεδονίας, δυσκολεύονται ακόμα τώρα να τη μιλήσουν, το πράμα δε θα είχε καμιά σημασία. Ότι όμως ηχεί δυσάρεστα, ότι δίνει λαβή στη σύγχυση που ανάφερα, είναι ότι ακούει κανείς στρατιώτες του ελληνικού στρατού, μαθητές των ελληνικών Γυμνασίων, εικοσιδύο χρόνια μετά την απελευθέρωση της Μακεδονίας, να μιλούν μεταξύ τους, στα σπίτια τους και στο δρόμο, τη βουλγαρική γλώσσα - ή τουλάχιστο μια γλώσσα που της μοιάζει σαν αδερφή.

Ξέρω τι θα μου απαντήσουν: - Αυτό δεν αποδεικνύει τίποτα εναντίον της ελληνικότητας της Δυτικής Μακεδονίας. Έξω από την Αθήνα υπάρχουν ακόμα χωρικοί που μιλούν την αλβανική. Είναι γι' αυτό λιγότερο Έλληνες από κάθε Έλληνα; Η γλώσσα δεν είναι μια ακαταμάχητη απόδειξη εθνικότητας. Οι Αλσατοί μιλούν γερμανικά και η καρδιά τους είναι γαλλική, και δεν υπάρχουν πιο φανατικοί εχθροί του ισπανισμού από τους Μεξικανούς που, όλοι, μιλούν την ισπανική. . .

Ναι, η γλώσσα δεν είναι απόδειξη εθνικότητας. Είναι όμως ένα ζιζάνιο. Δίνει, όπως είδαμε, λαβή σε παρεξηγήσεις και από Έλληνες ακόμα, ακούεται με δυσφορία από όποιον Παλαιοελλαδίτη επισκέπτεται τη Δυτική Μακεδονία και - το σπουδαιότερο - χρησιμοποιείται και ως πρόσχημα, για να στηρίζουν οι γείτονές μας Βούλγαροι τις βλέψεις τους στη Μακεδονία, και σαν έδαφος καλλιέργειας της εθνικιστικής τους ή αυτονομιστικής τους προπαγάνδας μέσα σ' αυτήν.

Η παχυδερμία του ελληνικού κράτους έγκειται στο ότι δεν υιοθέτησε ποτέ κανένα μέτρο, κανένα ειδικό και σοβαρό εννοώ μέτρο, για το ξερίζωμα αυτού του ζιζάνιου. Θα μπορούσε να είχε αντλήσει παραδείγματα από τον τρόπο, με τον οποίο εργάζονται οι Γιουγκοσλάβοι στη Νότιο Μακεδονία τους ή οι Γάλλοι στην Αλσατία, για την τέλεια αφομοίωση - γλωσσική και εθνική - των πληθυσμών αυτών. Σε μας όμως ούτε η διοίκηση, ούτε ο στρατός, ούτε η εκκλησία, ούτε το σχολείο έλαβαν ποτέ οδηγίες και κατευθύνσεις για επιδίωξη και επίτευξη αυτής της αφομοίωσης. Όχι μόνο δε στάλθηκαν ποτέ στη Μακεδονία, και σ' όλους τους κλάδους, οι καλύτεροι υπάλληλοι, διαλεγμένοι ένας-ένας, με ιδιαίτερη κι υψηλή συνείδηση μιας εθνικής - και όχι απλά διεκπεραιωτικής - αποστολής, αλλά καθιερώθηκε να στέλνονται σ' αυτήν όσοι βρίσκονται σε κυβερνητική δυσμένεια ή όσοι δεν έχουν πολιτικά μέσα για να αποφύγουν μια μετάθεση, την οποία οι περισσότεροι θεωρούν σαν εξορία. Και έτσι το πνεύμα που διέπει τον υπαλληλικό κόσμο της Μακεδονίας είναι ένα πνεύμα δυσθυμίας, γραφειοκρατικής ρουτίνας και τελματώδους αδιαφορίας. Αλλά και όταν ακόμα βρεθούν υπάλληλοι - και βρίσκονται - που αντιλαμβάνονται τις ιδιαίτερες συνθήκες που έπρεπε να ισχύσουν για τη Μακεδονία και την οδό που όφειλε να χαράξει το κράτος, και επιχειρούν μια δράση δημιουργική και εθνική, οι ενέργειές τους, επειδή δεν είναι συντονισμένες, παράλληλα, με άλλες ή επειδή προσκρούουν στην αδιαφορία του ίδιου του κράτους, δεν αποδίνουν παρά λιγοστούς και εφήμερους καρπούς. Ξέρω ότι υπάρχουν εκθέσεις ανωτέρων στρατιωτικών και πολιτικών υπαλλήλων της Μακεδονίας, οι οποίες υποδεικνύουν κινδύνους και ενέργειες για αντιμετώπισή τους και οι οποίες σκονίζονται στα αρχεία των υπουργείων χωρίς να έχουν ληφθεί ούτε κατ' ελάχιστον υπόψη. Ξέρω ακόμα ότι, όταν υποδείχτηκαν κάποτε, από ανώτερους πάλι στρατιωτικούς και πολιτικούς υπαλλήλους, στον κ. Βενιζέλο ορισμένα μέτρα τα οποία θεωρούσαν αναγκαία για τη Δυτική Μακεδονία, ο πρώην πρωθυπουργός αρνήθηκε να τα υιοθετήσει και να τα εφαρμόσει, με τη δικαιολογία ότι μπορούσαν να επηρεάσουν δυσάρεστα τη μεταπολεμική ειρηνιστική πολιτική που καλλιεργούσαμε με τους γείτονές μας, σαν να μην είμαστε απόλυτοι κύριοι μέσα στο έδαφός μας να κάνουμε ότι θα θεωρούσαμε συμφέρον για την ασφάλειά μας και σα να μην επρόκειτο για ελληνικούς ή ελληνικής υπηκοότητας πληθυσμούς. . .

Δόθηκαν στο κράτος δυο λαμπρές ευκαιρίες για να καθαρίσει εντελώς από τις σλαβόφωνες περιφέρειες της Δυτικής Μακεδονίας - και χωρίς προσφυγή σε κανένα ειδικό μέτρο - ότι αποτελεί "ζιζάνιο" σ' αυτήν: γλώσσα, βλέψεις και προπαγάνδα γειτόνων μας. Και των δυο αυτών ευκαιριών δεν έγινε η εκμετάλλευση που θα μπορούσε, που θα έπρεπε να είχε γίνει. Η πρώτη ήταν η εισροή των Μικρασιατών προσφύγων στην Ελλάδα, η δεύτερη, η ανταλλαγή των ελληνοβουλγαρικών πληθυσμών.

Στην εγκατάσταση των προσφύγων προήδρευσε ένα φαύλο πολιτικάντικο πνεύμα. Οι προσφυγικές μάζες χρησιμοποιήθηκαν, όσο το δυνατό, σαν πιόνια στο εκλογικό ζατρίκιο. Αντί να διανεμηθούν όπου θα ήταν περισσότερο χρήσιμες εκλογικά - και για να βαρύνουν στην πλάστιγγα των ψήφων. Έτσι συσσωρεύτηκαν γύρω από την πρωτεύουσα και μέσα σε πόλεις απειράριθμοι πρόσφυγες, οι οποίοι, αν είχαν τοποθετηθεί στη Δυτική Μακεδονία, και μάλιστα στα χωριά της, μεταξύ των σλαβόφωνων πληθυσμών, θα αποβαίνανε αφομοιωτικοί και εθνικοί παράγοντες ενώ σήμερα, γιατί οι τοποθετημένοι εκεί είναι λίγοι και γιατί και αυτοί ακόμα είναι διανεμημένοι σύμφωνα με εκλογικές "ανάγκες", όχι μόνο δε μετατρέψανε σε ελληνόφιλους τους σλαβόφωνους, αλλά και- σε μερικά χωριά - μαθαίνουν οι ίδιοι αυτοί τη γλώσσα των σλαβόφωνων για να συνεννοούνται μαζί τους! Την ίδια μυωπία, για να μην πω ασυνειδησία, έδειξε το κράτος και στην ανταλλαγή των ελληνοβουλγαρικών πληθυσμών. Κάθε σλαβόφωνο, ο οποίος προτίμησε, αντί να φύγει στη Βουλγαρία, να μείνει στην Ελλάδα, τον θεώρησε Έλληνα. Βέβαια η προτίμηση αυτή αποτελεί μια ένδειξη, αλλά μια τέτοια ένδειξη συνεπάγεται και εξαιρέσεις. Και εξαιρέσεις δεν έλειψαν. Υπήρξαν, μεταξύ των σλαβόφωνων που έμειναν και που δέχτηκαν την ελληνική υπηκοότητα, και άνθρωποι που είχαν βουλγαρική συνείδηση. Άλλοι από αυτούς έμειναν γιατί είχαν υλικά συμφέροντα, γιατί είχαν περιουσίες που δεν ήθελαν να τις χάσουν, και άλλοι έμειναν για λόγους σοβαρότερους - σοβαρότερους και γι' αυτούς, αλλά και για μας: γιατί εξασκούσαν επιρροή στους ομόγλωσσους συμπατριώτες τους και την επιρροή αυτή ήθελαν να τη θέσουν, μυστικά, στην υπηρεσία των βουλγαρικών σκοπών και της βουλγαρικής προπαγάνδας. Πολλοί απ' αυτούς ήταν γνωστοί για τα αισθήματά τους κι έγιναν εγκαίρως υποδείξεις στο κράτος για να τους απομακρύνει. Το κράτος όμως δεν το έκανε, γιατί βρέθηκαν ασυνείδητοι πολιτικοί της περιφέρειας που ενεργήσανε για να τους κρατήσουν, που ήξεραν την επιρροή που είχαν στους ομόγλωσσούς των και ήθελαν να τους έχουν για κομματικά τους στελέχη! Τα "στελέχη" αυτά είναι και τα στελέχη της βουλγαρικής προπαγάνδας, η οποία εξασκείται σήμερα μεταξύ των σλαβόφωνων πληθυσμών της Δυτικής Μακεδονίας. Γιατί εξασκείται, και είναι γνωστό ότι εξασκείται βουλγαρική προπαγάνδα.

Δεν ξέρω ποια ακριβώς απήχηση βρίσκει - αλλά βέβαια θα βρίσκει, όταν βουλγαρικές εφημερίδες της Σόφιας μπορούν και δημοσιεύουν, φαρδιά- πλατιά, "ανταποκρίσεις εκ Φλωρίνης", στις οποίες γίνεται λόγος "περί αδιασείστου βουλγαρικού φρονήματος" και "περί ελληνικού χαφιεδισμού, ο οποίος ματαίως ενεργεί δια να το καταπολεμήση" όταν, χάρη στο απαραβίαστο των επιστολών που εξασφαλίζει το ελληνικό σύνταγμα, μπορεί να αλληλογραφεί το Μακεδονικό Κομιτάτο με τους μυστικούς του μέσα στη Δυτική Μακεδονία πράκτορες. Όταν εισάγονται βουλγαρικοί φωνογραφικοί δίσκοι και βρίσκουν αγοραστικό κοινό. Όταν, όπως με διαβεβαίωσαν, ένας εντόπιος δημοδιδάσκαλος σε κάποιο σλαβόφωνο χωριό, αφού διδάξει την ελληνική στο σχολείο, διδάσκει κατόπι κρυφά σ' ένα σπίτι τη βουλγαρική στους ίδιους μαθητές. Όταν ακούμε ότι υπάρχουν πυρήνες αυτονόμησης της Μακεδονίας. Όταν, τέλος εικοσιδύο χρόνια μετά την προσάρτηση της Δυτικής Μακεδονίας, ακούει κανείς στρατιώτες και μαθητές να μη μιλούν μεταξύ τους την ελληνική γλώσσα. . .

Και όμως το παχύδερμο ελληνικό κράτος εξακολουθεί να αδρανεί και να αδιαφορεί. Ποτέ δε σκέφτηκε να αναλάβει ένα πρόγραμμα τέλειας γλωσσικής αφομοίωσης και ξεριζώματος κάθε βάσης βουλγαρικής προπαγάνδας. Ποτέ δε σκέφτηκε να συστήσει ένα ειδικό σώμα δασκάλων με συνείδηση αποστόλων, για να τους διασπείρει μεταξύ των σλαβόφωνων πληθυσμών. Ποτέ δεν εθώπευσε όπου έπρεπε και ποτέ δε χτύπησε όπου έπρεπε. Η μόνη πολιτική των κυβερνήσεων, όσον αφορά τους σλαβόφωνους μακεδονικούς πληθυσμούς, είναι η πολιτική των ψήφων. Τίποτε περισσότερο, τίποτ' άλλο. Οι εκθέσεις που υποδεικνύουν κινδύνους κοιμούνται, όπως είπα, μέσα στη σκόνη των αρχείων. Ανώτερα συμφέροντα υποχωρούν μπρος στα μικροκομματικά συμφέροντα πολιτικάντηδων με ελαστική συνείδηση. Αντί να εκτοπιστούν πρόσωπα περισσότερο από ύποπτα από εθνική άποψη, βρίσκονται πολιτικοί, οι οποίοι ενεργούν για την επιστροφή, και την απόκτηση της ελληνικής υπηκοότητας, ανθρώπων που λιποτάκτησαν προς το βουλγαρικό στρατό και των οποίων τα φανατικώς βουλγαρόφιλα αισθήματα είναι γνωστά στη διοίκηση! Αυτοί ακόμα οι Έλληνες πατριώτες της Μακεδονίας, αυτοί που συντάσσουν ψηφίσματα διαμαρτυρίας - δικαίως άλλωστε - όταν ένας επιπόλαιος δημοσιογράφος εκφράσει αμφιβολία για την ακραιφνή ελληνικότητα των σλαβόφωνων πληθυσμών, δεν κάνουν τίποτε για τη γλωσσική αφομοίωσή τους και για το ξερίζωμα της βουλγαρικής προπαγάνδας. Έμποροι, δικηγόροι, φαρμακοποιοί, γιατροί μιλούν στους σλαβόφωνους πελάτες τους τη γλώσσα τους, για να μη κινδυνεύσουν να τους χάσουν από πελάτες. . .

Όλ' αυτά θεώρησα ότι ήταν ανάγκη να λεχθούν, γιατί όλα αυτά πρέπει να αλλάξουν. Και τίποτε δε θ' αλλάξει, αν το παχύδερμο ελληνικό κράτος δε δεχτεί τα βέλη κραυγών και κατακραυγών, αν δε δημιουργηθεί μια συνείδηση και μια ατμόσφαιρα που να το υποχρεώσουν να βγει από την αδράνειά του. Και μόνος ο τύπος μπορεί να δημιουργήσει αυτή την ατμόσφαιρα και να διαμορφώσει αυτή τη συνείδηοη.

  • Η άγνωστη Μακεδονία (άρθρο του 1934)

Πάνε εικοσιδύο χρόνια που η Μακεδονία αποτελεί μέρος της Ελλάδας, και όμως εμείς που είμαστε από την Παλιά Ελλάδα δεν την ξέρουμε ακόμα. Κάτι περισσότερο: διατηρούμε σχετικά μ' αυτήν τη νοοτροπία των καιρών που τα σύνορά μας σταματούσαν ακόμα στα υψώματα της Μελούνας.

Η Μακεδονία αφομοιώθηκε με μας, εμείς όμως δεν αφομοιωθήκαμε με τη Μακεδονία. Βάζουμε μεταξύ μας και εκείνης μιαν απόσταση μεγαλύτερη ακόμα και από τη γεωγραφική, γιατί είναι μια απόσταση "σκέψεως". Ότι συμβαίνει σ' αυτήν, τα ζητήματά της και η ζωή της, φθάνουν σε μας μέσα από τον αθηναϊκό τύπο (γιατί ποιος διάβασε ποτέ το μακεδονικό;) σα μια ηχώ μακρινή και σβησμένη -περίπου όπως έφτανε στους Ρωμαίους της Καταπτώσεως η σύγκρουση των λεγεώνων τους στα πέρατα της Αυτοκρατορίας. . .

Οι περισσότεροι απ' όσους το κράτος στέλνει σε μακεδονικές θέσεις, θεωρούν το διορισμό τους λίγο-πολύ (μάλλον πολύ παρά λίγο) σα μια δυσμένεια. Ο Οβίδιος, φεύγοντας για τις άξενες παραλίες του Ευξείνου, δεν ένοιωθε τον εαυτό του περισσότερο εξόριστο από όσο οι υπάλληλοι που αφήνουν το "κέντρο" για τη μακεδονική μεθόριο.

Στη Μακεδονία δεν πάνε παρά όσοι είναι αναγκασμένοι να πάνε: οι στρατιωτικοί, οι υπάλληλοι και, κάποτε ένας ή άλλος Αθηναίος δημοσιογράφος, που στέλνεται να προπαγανδίσει μια εφημερίδα. . . που θα εκδοθεί, και υπόσχεται τη συστηματική και ένθερμη παρακολούθηση των "ζωτικών μακεδονικών ζητημάτων", παρακολούθηση η οποία σταματάει, εννοείται, από τα πρώτα φύλλα, για να δώσει στις στήλες της εφημερίδας θέση για πιο "φλέγοντα" ζητήματα: την πολιτική δημαγωγία, τα εγκλήματα και τα γαργαλιστικά αναγνώσματα. . . Κανείς δεν πάει στη Μακεδονία για να την επισκεφτεί, για την ευχαρίστηση να γνωρίσει τη νέα αυτή Ελλάδα, που δεν παύαμε να διεκδικούμε στους καιρούς των μακεδονικών αγώνων σαν το πολυτιμότερο εθνικό μας κληροδότημα και για την οποία κάναμε δυο πολέμους. Εγώ ο ίδιος, που βρίσκομαι τόσο συχνά στους μεγάλους δρόμους της Ευρώπης και της Ελλάδας, πάντα έτοιμος για νέα ξεκινήματα, δεν είχα ποτέ σκεφτεί να πάω στη Μακεδονία.

Εγώ ο ίδιος, για τον οποίο είναι κοντά κάθε τι το μακρινό, την έβρισκα μακρυσμένη. Αν ένα ταξίδι ως τις Ινδίες ή τα νησιά του Ειρηνικού το θεωρούσα σα μιαν επίσκεψη, ένα ταξίδι ως τη Μακεδονία το θεωρούσα σα μιαν αποδημία. Κι αυτό γιατί δεν είχα διαβάσει, δεν είχα δει τίποτα σχετικό μ' αυτήν που να ερεθίσει τη φαντασία μου και να μου γεννήσει τον πόθο της γνωριμίας της. Ο Τουρισμός, που ο ρόλος του συνίσταται να κάνει ανάγλυφο ότι η Ελλάδα προσφέρει σε ομορφιά, σε γραφικότητα και σε ενδιαφέρον, δεν ασχολήθηκε ποτέ - όσο ξέρω - με τη Μακεδονία. Η "αξιοθέατη" Ελλάδα, εκείνη για την οποία γίνεται όλη η προπαγάνδα του, σταματάει, στο Βορρά, στηΘεσσαλονίκη από το ένα μέρος, στα Μετέωρα από το άλλο. Η επίλοιπη δεν υπάρχει - η επίλοιπη σχηματίζει ένα είδος terra ignota ακόμα και για τον εσωτερικό Τουρισμό.

Άλμπουμ, φυλλάδια, φωτογραφίες - όλη η τουριστική "φιλολογία", όλες οι πληροφορίες αγνοούν τη Μακεδονία και σταματούν στο κατώφλι της. Όταν, έχοντας γυρίσει όλη την Παλαιά Ελλάδα και ζητώντας κάτι καινούργιο σ' αυτήν, σκέφτηκα να διασχίσω με αυτοκίνητο τη Δυτική Μακεδονία και πήγα σε έναν "αρμόδιο" για μερικές πρακτικές και γενικές πληροφορίες, του έκανα την ίδια εντύπωση σα να τον ρωτούσα, περίπου, για την Κορέα.

- Α! Πάτε στη Μακεδονία; μου είπε και ξαπλώθηκε πιο άνετα στην πολυθρόνα του, σαν να ένοιωσε τον εαυτό του ιδιαίτερα ευτυχισμένο που δεν επρόκειταν να πάει αυτός. Έπειτα πρόσθεσε σαν συμπέρασμα: -θα ταλαιπωρηθείτε πολύ. . .

Ε, λοιπόν, τη Μακεδονία αυτή, την άγνωστη - και την παραγνωρισμένη - αξίζει τον κόπο να πάει κανείς να τη δει, χωρίς γι' αυτό να χρειαστεί να ταλαιπωρηθεί περισσότερο παρά για να επισκεφτεί οποιοδήποτε άλλο μέρος της Ελλάδας. Αξίζει να τη δει, ακόμα και αν επρόκειταν να ταλαιπωρηθεί περισσότερο.

Η νέα αυτή Ελλάδα είναι μια Ελλάδα νέα: ο ουρανός της, το κλίμα της, η ζωή της, τα τοπία της διαφέρουν από της Παλαιάς Ελλάδας. Τη συμπληρώνει - και την προεκτείνει. Δεν εννοώ, βέβαια, τη γεωγραφική προέκταση: την προεκτείνει σε ποικιλία, σε ομορφιά, σε ενδιαφέρον. Δεν είναι πια η Ελλάδα των αρχαιολογικών ακρογιαλιών, των βαλσαμικών πεύκων, των μεγάλων διαυγών οριζόντων, των τοπίων των εμποτισμένων φως, των λιτών πλαστικών γραμμών και των άνυδρων ξερών βουνών. Είναι μια Ελλάδα λιμνών, μεγάλων αφρωδών καταρρακτών, σκοτεινών δασών, νωθρών λασπερών ποταμιών και παχειών λιβαδιών, μια Ελλάδα ποιμενική και πατριαρχική, που στους μεγάλους της δρόμους περνάν κάθε τόσο κοπάδια και νομαδικά καραβάνια Κουτσοβλάχων, που είναι απόγονοι Ρωμαίων λεγεωναρίων, και μυστηριωδών Σαρακατσανέων, που υπακούνε σε δικούς τους άγραφους νόμους.

Μια Ελλάδα αλπική, με τραχύ κλίμα το χειμώνα και πάντα δροσερό το καλοκαίρι, τυλιγμένη σε μιαν απέραντη και επίσημη σιγή, που στα ψηλά της οροπέδια δε βλέπει κανείς παρά τις μαύρες και χαμηλές τέντες πρωτόγονων καταυλισμών και μεγάλα όρνεα που κάνουν αργούς, μεγαλόπρεπους κύκλους, μια Ελλάδα, τέλος, με καρπερούς κάμπους, όπου οι ψηλές λεύκες με τις φωτεινές ριγηλότητες, τα σπαρτά που απάνω τους περνάει σαν ίσκιος σύννεφου ο αέρας, οι κόκκινες παπαρούνες και τα μωβ αγριάγκαθα, οι χωρικοί που σκάβουν και οι πελαργοί που, όρθιοι δίπλα τους, τους επιβλέπουν σαν επιστάτες, τα ποτιστικά νερά, οι παλιές ξύλινες γέφυρες, τα μικρά χωριά από όπου ανεβαίνουν καπνοί και που στο μιναρέ τους ακινητεί, σαν τελευταίος χότζας, ένας πελαργός, συνθέτουν αδιάκοπα καινούργιες εικόνες ειρηνικής και γραφικής αγροτικής ζωής, που αναπαύουν την ψυχή και γεμίζουν χαρά το μάτι. . .

Η Ελλάδα αυτή είναι λιγότερο πλαστική και περισσότερο ζωγραφική, λιγότερο "αιώνια" και περισσότερο ανθρώπινη. Το φως της δεν ανυψώνει την ψυχή και τη σκέψη προς τη θεία εκείνη αταραξία, όπου ανυψώνει τον άνθρωπο το μεσογειακό ελληνικό φως αλλά έχει περισσότερη γλυκύτητα. Η χαρά που μου πρόσφερνε δεν ήταν η αγνή "πνευματική" χαρά που μας δίνει ένα τοπίο της Αττικής, της Ολυμπίας ή των Δελφών, αλλά μια πηγαία χαρά επαφής με τη Γη, γυρισμού στον αργό, πανάρχαιο και αδιατάρακτο ρυθμό της. Η γη αυτή, που είδε την παλίρροια και την άμπωτη τόσων κατακτήσεων, έχει παραμείνει, όπως η γη των Φαραώ, τόσο παρθενική, τόσο κοντά στη νεότητα του κόσμου, όσο και οι τόποι που έμειναν στο περιθώριο της ανθρώπινης ιστορίας. Από το παρελθόν τίποτα δε βαραίνει απάνω της, τίποτα δεν της έχει αποτυπώσει τη σφραγίδα του. Στη σιωπή της, δεν ακούει κανείς τους αιώνες να μιλάνε.

Είδα μικρές βυζαντινές εκκλησίες του ΧΙ αιώνα χτισμένες από εξόριστους αυλικούς, ίχνη της μεγάλης Εγνατίας Οδού από όπου περνούσαν οι βαριές ρωμαϊκές λεγεώνες, τάφους μακεδονομάχων και πολεμιστών χθεσινών ακόμα πολέμων - και όλα αυτά ήταν σα χαμένα, σαν ξεχασμένα μέσα στη μεγάλη αγροτική σιγή της και τους μητρικούς της κόλπους. Αντίθετα, ότι σ' αυτή, δίνει την εντύπωση της διάρκειας μέσα στους αιώνες, δείχνει το βαθύτερο, αμετάβλητο χαρακτήρα της και την αντιπροσωπεύει στις αναμνήσεις που αποκομίζουμε από αυτή, είναι τα μεγάλα κοπάδια των βοδιών που δροσίζονται ράθυμα στις όχθες του Αλιάκμονα, οι πανάρχαιοι αραμπάδες που σέρνονται από μαύρα βουβάλια μέσα στους καρόδρομους των μεγάλων πράσινων κάμπων, οι φωλιές των διακοσμητικών πελαργών που επιστεφανώνουν μιναρέδες και καμπαναριά, τα γαβγίσματα άγριων τσοπανόσκυλων, τις νύχτες, κοντά στις μυστηριώδεις φωτιές υπαίθριων καταυλισμών, οι σιωπηλοί και βαρείς χωρικοί που αροτριούν το παχύ χώμα της, οι έρημες όχθες των λιμνών της με τις λίγες, πρωτόγονες σχεδίες τους, τα βελάσματα των προβάτων που γυρίζουν στις στάνες, τις κολλημένες σαν πεταλίδες στις πλαγιές των βουνών, και το θέαμα των νομάδων κτηνοτρόφων που μετακινούνται, ανάλογα, με την εποχή του έτους, από τους χαμηλούς κάμπους στα ψηλά οροπέδια - θέαμα που ανακαλεί στη μνήμη τους ανθρώπους της Μαγδαλήνειας γεωλογικής περιόδου, που δεν είχαν ούτε πατρίδα, ούτε νόμους. . .

Την Ελλάδα αυτή, που ευρύνει το ελληνικό μας όραμα, που από μεσογειακή την προεκτείνει σε βαλκανική, που διατηρεί στις κωμοπόλεις της το χαρακτήρα της γραφικής τούρκικης σαθρότητας, που περιέχει στους κόλπους της σλαβόφωνους πληθυσμούς στους οποίους ανακατέψαμε, σα χημικά λιπάσματα στο χώμα ενός χωραφιού, εκατοντάδες χιλιάδες πρόσφυγες, την Ελλάδα αυτή των μεθόριων αντερεισμάτων, που εμείς οι κάτοικοι της Παλιάς Ελλάδας εξακολουθούμε να τη θεωρούμε μακρινό "θέμα" του κράτους μας, δεν είναι μόνο ενδιαφέρον, αλλά είναι και καθήκον μας, είναι και συμφέρον μας να τη γνωρίσουμε.

Το ότι εικοσιδύο χρόνια μετά την προσάρτησή της την αγνοούμε ακόμα, είναι - για να επαναλάβω την περίφημη φράση του Ταλλεϋράνδου - χειρότερο από έγκλημα: είναι σφάλμα. Ο Αμερικανός Εddy έγραψε γι' αυτήν ότι είναι προορισμένη να εξασκήσει μεγάλη επίδραση στην πολιτική, τη ζωή και την οικονομία του ελληνικού κράτους.

Κι αληθινά στη γη αυτή ωριμάζει, αργά και μυστικά, ο σπόρος του ελληνικού αύριο. Το κέντρο του βάρους είναι - η θα είναι - η Μακεδονία. Όχι μόνο το οικονομικό μας μέλλον βασίζεται σ' αυτήν, αλλά και - το σπουδαιότερο - η εθνική μας ασφάλεια. Η προσοχή μας, λοιπόν, σε ότι την αφορά, θα 'πρεπε να είναι συνεχής, λεπτολόγος και άγρυπνη. Και τέτοια δεν υπήρξε ποτέ. Στα εικοσιδύο χρόνια που πέρασαν από τότε που προσαρτήσαμε τη Μακεδονία, αφήσαμε εξ ολοκλήρου στο χρόνο να κάνει τη συγκόλληση μεταξύ της Παλιάς και της Νέας Ελλάδας. Ο χρόνος όμως δεν είναι πάντα αρκετός, ή πιστός, συνεργάτης. Έπρεπε, σύμφωνα με την αρχαία σοφία, να κινήσουμε και εμείς λίγο τα χέρια μας. Έπρεπε τόσο περισσότερο, που, αν εμείς δεν έχουμε την παραμικρότερη βλέψη πάνω στα εδάφη των γειτόνων μας, υπάρχουν γείτονές μας που δεν έπαυσαν να έχουν βλέψεις πάνω στα μακεδονικά μας εδάφη, και, το χειρότερο, που δεν έπαυσαν να εργάζονται για αυτές μέσα στα μακεδονικά μας εδάφη.

Εικόνα:Lp-stamp-line.gif
LivePedia.gr :: Η Ελληνική Ελεύθερη Εγκυκλοπαίδεια



H LivePedia.gr είναι μια ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια που αναπτύσσεται χάρη στην εθελοντική προσπάθεια των χρηστών της.
Όλοι μπορούν να δημιουργήσουν νέα λήμματα ή να βελτιώσουν και να διορθώσουν λήμματα που ήδη υπάρχουν.

Ακολουθήστε τη LivePedia.gr στο Twitter


Προσωπικά εργαλεία
LivePedia στο iPhone
Χορηγός Φιλοξενίας Διακομιστή
*σημείωση
  • Εάν παρατηρήσετε κάποια διαφήμιση που δεν ταιριάζει εδώ, παρακαλούμε σημειώστε τη διεύθυνση στην οποία οδηγεί και ενημερώστε μας με email στο livepedia@gmail.com.