ΣυμμετοχήΧρήσιμες συνδέσειςΧορηγός Φιλοξενίας ΔιακομιστήΧορηγοί περιεχομένουΧορηγοί προβολής
H LivePedia.gr προτείνει τη συμμετοχή όλων στο έργο:
 Folding@Home |
Από την Live-Pedia.gr
Μία από τις συνομοταξίες των κοιλωματικών μετάζωων και, πιο ειδικά, της ομάδας των πρωτοστόμιων.
ΠεριγραφήΤα μ. είναι ζώα με πολύ μαλακό σώμα. στην ιδιότητά τους αυτή άλλωστε οφείλουν το όνομά τους. Δεν εμφανίζουν μεταμέρεια, ενώ συνήθως έχουν αμφίπλευρη συμμετρία. Γενικά το σώμα τους αποτελείται από το πόδι, το σπλαχνικό σάκο και το κεφάλι. Σκεπάζεται όλο μαζί από το μανδύα, ο οποίος σε πολλά μ. εκκρίνει μια ειδική ουσία και σχηματίζει το κέλυφος ή όστρακο. Το πόδι είναι ένα όργανο που χρησιμεύει για την κίνηση των μ., γι` αυτό και έχει ισχυρό μυϊκό σύστημα. Στα πιο απλά μ. είναι σαν μια μεγάλη γλώσσα που τα βοηθά να έρπουν. Στα τελειότερα όμως μ., όπως το καλαμάρι ή το χταπόδι, το πόδι μοιάζει μ` ένα σίφωνα που εκτοξεύει το νερό με δύναμη, οπότε όλο το σώμα του ζώου μετακινείται προς την αντίθετη κατεύθυνση. Πιο πάνω από το πόδι βρίσκεται ο σπλαχνικός σάκος με την καρδιά, το συκώτι, τα νεφρά, το πεπτικό και νευρικό σύστημα, τα ουρογεννητικά όργανα κλπ. Το σπλαχνικό σάκο σκεπάζει (ολόκληρο ή ένα μέρος του) μόνο ο μανδύας. Ανάμεσα από το μανδύα και το σπλαχνικό σάκο δημιουργείται ένας χώρος που λέγεται μανδυακή κοιλότητα. Στο χώρο αυτόν υπάρχουν τα βράγχια, η έδρα και η άκρη από το γεννητικό σύστημα. Σε μερικά δεν υπάρχουν βράγχια, αλλά πνεύμονες. Και στις δύο περιπτώσεις η μανδυακή κοιλότητα μένει πάντοτε ανοιχτή, για να επικοινωνεί το αναπνευστικό σύστημα με το περιβάλλον. Το κεφάλι είναι αναπτυγμένο σ` όλα τα μ., εκτός από τα ελασματοβράγχια, στα οποία λείπει εντελώς, γι` αυτό και ονομάζονται ακέφαλα. Στο κεφάλι βρίσκονται το στόμα και τα μάτια, που έχουν ανάλογη κατασκευή με το είδος του ζώου. Το όστρακο αποτελείται από πολλές στιβάδες, τοποθετημένες η μία πάνω στην άλλη. Οι ουσίες από τις οποίες σχηματίζεται είναι στα περισσότερα η χιτίνη και η κογχυολίνη, που περιέχει και κρυστάλλους ανθρακικού ασβεστίου. Γενικά τα όστρακα διαφέρουν από είδος σε είδος μαλακίων, γι` αυτό και είναι χρήσιμα στοιχεία της συστηματικής. Σε μερικά όπως είναι το κεφαλόποδα (χταπόδι, καλαμάρι) το όστρακο λείπει εντελώς. ΖωήΣυναντούνται γενικά σ` ολόκληρη τη Γη και έχουν προσαρμοστεί σε διάφορους τρόπους ζωής. Τα περισσότερα ζουν στη θάλασσα είτε κολλημένα στο βυθό και στους βράχους, όπως π.χ. οι πεταλίδες, είτε κολυμπώντας στο ελεύθερο πέλαγος (καλαμάρια). Άλλα ζουν στα γλυκά νερά και άλλα είναι αμφίβια, δηλαδή δεν μπορούν να παραμείνουν πολλή ώρα ούτε στο νερό ούτε στην ξηρά. Τέτοια είναι μερικά γαστερόποδα που παρατηρούνται συνήθως στα μέρη που συμβαίνει παλίρροια. Τέλος υπάρχουν μαλάκια που ζουν στην ξηρά και μάλιστα σε ασβεστολιθικά εδάφη. Έχουν βρεθεί μαλάκια ακόμα και στο Θιβέτ, σε ύψος 5.500 μ. ΑναπαραγωγήΣυνήθως στα μ. υπάρχουν δύο φύλα. η γονιμοποίηση γίνεται ή εσωτερικά ή εξωτερικά και τα περισσότερα γεννούν αβγά. Υπάρχουν όμως και είδη ερμαφρόδιτα, καθώς και πρώτανδρα. Πάντως δεν έχει παρατηρηθεί σε καμιά περίπτωση αγενής πολλαπλασιασμός. Προέλευση και εξέλιξηΔεν είναι γνωστό με βεβαιότητα από ποια ζώα έχουν προέλθει τα μ. Από διάφορες ενδείξεις της συγκριτικής ανατομίας πιστεύεται ότι οι πρόγονοί τους είχαν μορφή σκουληκιού. Πάντως το πιο πιθανό είναι ότι κατάγονται από τους νηρηιδόμορφους πολυχαίτες, με τους οποίους έχουν μερικά κοινά χαρακτηριστικά. Γνώσεις σχετικές με την εξέλιξη των μ. έχουμε μόνο για εκείνα τα είδη που είχαν όστρακο και διατηρήθηκε αυτό μέσα στα στρώματα των πετρωμάτων. Στα προκάμβρια στρώματα βρέθηκαν μερικά απολιθώματα, αλλά, εξαιτίας της κακής κατάστασης στην οποία βρίσκονται, δεν είμαστε βέβαιοι ότι ανήκαν σε μαλάκια. Στο κάμβριο βρέθηκαν ολόκληρα στρώματα με όστρακα, απ` όπου φαίνεται ότι οι σημερινές ομάδες των μ. υπήρχαν τότε, αλλά σε πιο πρωτόγονη μορφή. Κατά τη διάρκεια του παλαιοζωικού αιώνα τα μ. εξαπλώθηκαν σημαντικά και στο μεσοζωικό μερικά είδη άρχισαν να διαφοροποιούνται, ενώ μερικά εξαφανίστηκαν τελείως, όπως οι βελεμνίτες και οι αμμωνίτες. Στον καινοζωικό αυξήθηκαν σημαντικά τα σαρκοφάγα γαστερόποδα, ενώ εμφανίστηκαν πολλά καινούρια είδη. Διαίρεση των μαλακίωνΔιαιρούνται σε πέντε ομοταξίες, από τις οποίες τα αμφίνευρα αποτελούνται από πολύ πρωτόγονα είδη και θεωρούνται οι πρόγονοι όλων των ειδών της συνομοταξίας. Από τις υπόλοιπες ομοταξίες, τα ελασματοβράγχια εκφυλίζονται συνέχεια, ενώ τα κεφαλόποδα είναι τα τελειότερα μαλάκια.
|
