Μόριο

Από την Live-Pedia.gr

Είναι φανερό ότι το μικρότερο δυνατό σωματίδιο μιας χημικής ένωσης που διατηρεί τις ιδιότητες της, πρέπει να περιέχει τουλάχιστο δύο άτομα. Γιατί μια χημική ένωση αποτελείται το λιγότερο από δύο διαφορετικά στοιχεία και επομένως δεν είναι δυνατό το μικρότερο σωματίδιο της να περιέχει λιγότερο από ένα άτομο από κάθε στοιχείο. Στο μικρότερο δυνατό σωματίδιο μιας χημικής ένωσης δόθηκε το όνομα μόριο. Απ' τα παραπάνω λέμε ότι: μόριο είναι το μικρότερο σωματίδιο στοιχείου ή χημικής ένωσης, που μπορεί να υπάρξει ως αυτοτελές συγκρότημα και που διατηρεί τις ιδιότητες του σώματος όπου ανήκει.

Τα μόρια των περισσότερων χημικών ανόργανων ενώσεων αποτελούνται από μικρό αριθμό ατόμων (Η2), NaCl, CaSO4), αντίθετα από τα μόρια των οργανικών ενώσεων που είναι πολυατομικά (π.χ. υπάρχει ένωση με 2.000 άτομα). Τα μόρια έχουν πολύ μικρό μέγεθος. Όμως, με τη μεγάλη πρόοδο της επιστήμης και της τεχνικής, διάφορα όργανα όπως π.χ. ηλεκτρονικά μικροσκόπια μπορούν να αποδείξουν την αυτοτελή ύπαρξη των μορίων, αλλά και να προσδιορίσουν τη θέση μεταξύ των ατόμων μέσα στα μόρια αυτά. Οι μεταξύ των μορίων αποστάσεις είναι διαφορετικές στις διαφορετικές καταστάσεις της ύλης, ενώ διαφορετική είναι επίσης η δύναμη έλξης που ασκείται μεταξύ των διάφορων μορίων. Τα μόρια των αερίων π.χ. βρίσκονται σε μεγάλες, σχετικά με το μέγεθός τους, αποστάσεις μεταξύ τους και κινούνται ελεύθερα στο χώρο. Στα υγρά η μεταξύ των μορίων συνοχή είναι μικρή και τα μόρια βρίσκονται όπως και στα αέρια σε συνεχή κίνηση. Τέλος η μεταξύ των μορίων των στερεών δύναμη είναι διάφορη κάθε φορά σ' ένταση, είναι μεγάλη και σ' αυτό οφείλεται η μεγάλη συνεκτικότητα των στερεών.

Η αποσύνθεση του μορίου στα άτομα που το αποτελούν ή σε ιόντα, μπορεί να γίνει με διάφορους τρόπους. Απλή π.χ. θέρμανση αρκεί για την αποσύνθεση του μορίου πολλών οργανικών ουσιών, με έντονη θέρμανση διασπάται το μόριο π.χ. του ιωδίου, το μόριο του νερού το CaCΟ3 σε CaΟ και CO2 κλπ. Με ηλεκτρόλυση επίσης διαλυμάτων ουσιών ή τηγμάτων πετυχαίνεται η διάσπαση του μορίου τους, Συνηθισμένοι τρόποι διάσπασης μορίων είναι αυτός με χημική αλληλεπίδραση ή με ένζυμα.

Ο αριθμός που δείχνει το πόσες φορές βαρύτερο είναι το μόριο στοιχείου ή ένωσης από το 1/12 του βάρους του ισοτόπου 12C, λέγεται μοριακό βάρος του στοιχείου ή της ένωσης. Αν πρόκειται για αέρια ή ουσίες που μπορούν να εξαερωθούν χωρίς ν' αποσυντεθούν η εύρεση του μοριακού βάρους γίνεται σύμφωνα με το νόμο του Ανogadro, σύμφωνα με τον οποίο ίσοι όγκοι αερίωνστις ίδιες συνθήκες θερμοκρασίας και πίεσης περιέχουν τον ίδιο αριθμό μορίων. Απ' το νόμο αυτό είναι φανερό ότι η σχέση των βαρών ίσων όγκων μεταξύ δύο αερίων, παριστάνει και τη σχέση των βαρών των μορίων τους, άρα αν το μοριακό βάρος ενός αερίου είναι γνωστό, μπορούν να βρεθούν τα μοριακά βάρη όλων των άλλων αερίων. Αέριο γνωστού μοριακού βάρους θεωρείται το υδρογόνο. Η διαφορά μεταξύ μορίου στοιχείου και χημικής ένωσης είναι ότι το πρώτο αποτελείται από άτομα που έχουν τον ίδιο ατομικό αριθμό, ενώ το δεύτερο από άτομα που έχουν διαφορετικούς ατομικούς αριθμούς.