Σφηνοειδής Γραφή

Από την Live-Pedia.gr

Σφηνοειδής Γραφή

Είναι η ιδιόμορφη ανατολική γραφή, της οποίας τα γράμματα αποτελούνται από διάφορες σφηνοειδείς γραμμές [δηλαδή γράμματα όμοια με σφήνες ή ήλους (καρφιά) και γωνίες].

Πίνακας περιεχομένων 1 Ασσυριακή και Βαβυλωνιακή Γραφή 2 Σφηνοειδή Σύμβολα 3 Ανάγνωση 4 Σουμεριακή Γραφή 5 Ακκαδική Γραφή 6 Υιοθέτηση από Περσική Αυτοκρατορία 7 Γλωσσολογία και Ανατολικές Γραφές

Ασσυριακή και Βαβυλωνιακή Γραφή

Η πρώτη μορφή της γραφής αυτής άρχιζε από τα δεξιά προς τα αριστερά, αργότερα όμως η σφηνοειδής γραφή των Ασσυρίων και Βαβυλωνίων από τα αριστερά προς τα δεξιά. Στη χρησιμοποίηση της γραφής αυτής συντέλεσε και ο μαλακός πηλός, που σε σχήμα ελλειψοειδών πινακίδων ή τετράγωνων πλίνθων προτού ψηθούν και σκληρύνουν, χρησίμευε σαν γραφική ύλη. Άλλο όργανο γραφής της ήταν η πρόσφορη γι' αυτό το υλικό γραφίδα, που ήταν ένας μικρός στύλος με αιχμή που είχε τρεις ακίδες.

Σφηνοειδή Σύμβολα

Τα γράμματα της σφηνοειδούς γραφής ήταν σφηνόσχημα σημεία, δηλαδή κάθετη σφήνα, οριζόντια σφήνα, γωνία που σχηματίζεται με δύο σφήνες. Όλα αυτά τα σφηνοειδή σημεία με διάφορες θέσεις και συναρμολογήσεις και συνδέσεις σχημάτιζαν διάφορα συμπλέγματα, από τα οποία το καθένα αποτελούσε σημείο της σφηνοειδούς γραφής. Η βασική μορφή της γραφής αυτής ήταν συλλαβική, γιατί ελάχιστα από τα σημεία της ήταν ιδεογράμματα, που φανέρωναν κύρια ονόματα ή γενικές σημασιολογικές λέξεις. Περίπου 500 φθογγογράμματα συλλαβικά φανέρωναν φθόγγους ή διφθόγγους συλλαβών. Η συλλαβή ήταν γενικά απλή, αποτελούμενη από φωνήεν και σύμφωνο, έχουμε όμως και σύνθετες συλλαβές με ένα φωνήεν και περισσότερα σύμφωνα.

Τα φθογγογράμματα ήταν πολύφωνα παριστάνοντας το καθένα πολλούς φθόγγους γι' αυτό και η χρήση της σφηνοειδούς γραφής πέρασε σε διάφορες γλώσσες και λαούς. Η πολυφωνική χρήση ιδεογραμμάτων με προεξαγγελτικά ή προσδιοριστικά σημεία τοποθετείται χρονικά κατά την 3η π.Χ. χιλιετηρίδα στις δύο μεγάλες ανατολικές ομογλωσσίες, τη Σημιτική (ή Ακκαδική) και τη Σουμερική.

Ανάγνωση

Μέχρι το 1849 η ανάγνωση της σφηνοειδούς γραφής ήταν σχεδόν αδύνατη. Το χρόνο όμως αυτό στα αρχαία ερείπια της Νινευΐδας ο Άγγλος ερευνητής λόρδος Λάγιαρντ ανακάλυψε τρίστηλους πίνακες εξηγητικούς των ιδεογραμμάτων, που είχαν κατασκευαστεί με διαταγή του βασιλιά Ασσουρμπανιμπάλ. Οι πίνακες αυτοί διευκόλυναν πολύ μαζί με τα γραμματικά και λεξικογραφικά έργα του σοφού αυτού βασιλέα ώστε να αναγνωστούν οι ασσυροβαβυλωνιακές επιγραφές.

Σουμεριακή Γραφή

Εφευρέτες της σφηνοειδούς γραφής ήταν οι Σουμέριοι, λαός τουρανικής και όχι σημιτικής καταγωγής που κατοικούσε τη χώρα Σουμερία (Σεναάρ), (όπως αναφέρεται στην Παλαιά Διαθήκη) δηλαδή τη Βαβυλωνία, στα νότια της Μεσοποταμίας. Τούτο μαρτυρείται από αρχαιότατες μονόγλωσσες επιγραφές, που τοποθετούνται χρονολογικά μεταξύ 4ης και 5ης χιλιετηρίδας π.Χ. Οι επιγραφές αυτές είναι γραμμένες στη σουμερική γλώσσα, ανακαλύφτηκαν στο Ουρούκ και το Τελλόχ της Μεσοποταμίας. Δεν έχει ακόμη σε αυτές διαμορφωθεί το σφηνοειδές σύστημα, αλλά έχουν την εικονογραφική ιερογλυφική μορφή.

<

Ακκαδική Γραφή

p>Από τους Σουμέριους παρέλαβαν τη σφηνοειδή γραφή οι Ακκάδιοι, που κατοικούσαν βορειότερα και είχαν προσαρμόσει τη γλώσσα τους προς τη βαβυλωνοασσυριακή. Ανάλογη επίδραση είχε η γραφή αυτή και στους υπόλοιπους Σημιτικούς λαούς της Μεσοποταμίας και τους Ελυμαίους της Σουσιανής. Κατά τη 2η π.Χ. χιλιετηρίδα η σφηνοειδής γραφή επεκτείνεται στους Σημίτες της Συρίας και τους Αιγυπτίους και τους Χετταίους.

Υιοθέτηση από Περσική Αυτοκρατορία

Έτσι βλέπουμε τη σφηνοειδή γραφή να χρησιμεύει σαν όργανο γραφής της περσικής γλώσσας τον 9ο π.Χ. αιώνα, όπως μαρτυρείται από τρίγλωσσες επιγραφές που βρέθηκαν στα ερείπια των ανακτόρων στα Σούσα της Περσίας και στην Περσέπολη.</p>

Γλωσσολογία και Ανατολικές Γραφές

Η ονομασία της γραφής αυτής ως "σφηνοειδούς" ανήκει στο Γερμανό γλωσσολόγο Ένγκελμπερτ το 1794, το πρώτο βήμα της ερμηνείας των σχετικών επιγραφών έγινε το 1765 από τον αρχαιολόγο Κάρστεν Νείβουρ και αργότερα από τον καθηγητή του πανεπιστημίου του Ρόστοκ Τύξεν και το Δανό Μούντερ. Η τιμή όμως της πρώτης ανάγνωσης περσικών σφηνοειδών γραφών ανήκει στο Γερμανό καθηγητή του πανεπιστημίου της Ιένας Φρ. Γκρότεφεντ το 1802. Πρέπει να σημειωθούν οι μετέπειτα ευρύτερες μελέτες πάνω στη σφηνοειδή γραφή από τους:

• τον ασιανολόγο Νορβηγό Χρ. Λάσεν (1836),

• το Γάλλο Ευγένιο Μπουρνούφ (1843),

• τον Άγγλο ταγματάρχη Χένρι Ρόλινσον (1833-1847), και των Φ. ντε Σολού, Ε Χικς, Ζ. Όππερ, Έμπερχαρντ Σράντερ, Φρ. Ντελίτς, Πολ Χάουπ, Χόμμελ Σανς, Σμιθ Θεοδ. Μπένφεϊ, Τελόνι, Λέχμαν, Χόμμελ κ.ά..