Αιτωλία

Από την Live-Pedia.gr

Τμήμα της Δ. Στερεάς Ελλάδας, που χωρίζεται από την Ακαρνανία με τον Αχελώο ποταμό (Ασπροπόταμο). Στην αρχαιότητα η Αιτωλική χώρα περιλάμβανε τους δυτικούς πρόποδες της οροσειράς της Πίνδου, στους οποίους κατοικούσαν διάφορες φυλές. Μία από αυτές, οι Αγραίοι, ίδρυσαν το Αγρίνιο. Οι κάτοικοι της περιοχής, οι Αιτωλοί, ονομάστηκαν έτσι από το μυθικό ήρωα Αιτωλό, που κατέκτησε τη χώρα τους. Ανήκαν στη φυλή των Λελέγων και λάτρευαν ιδιαίτερα την Άρτεμη Αιτωλική ή Άρτεμη Λαφρία. Κέντρο της αρχαιότατης Αιτωλίας ήταν η παραλιακή Δωρίδα, όπου βρισκόταν η πόλη Καλυδώνα, η κύρια έδρα των Αιτωλών, ενώ η πόλη Πλευρώνα ήταν έδρα των Κουρητών. Πυρήνας της πολιτικής συγκρότησης των Αιτωλών υπήρξε το "Κοινό των Αιτωλών" 367 - 366 π.Χ. Για πρώτη όμως φορά το 314 π.Χ. μαθαίνουμε περισσότερα για την πολιτική μορφή των Αιτωλών και την Αιτωλική Συμπολιτεία.

Από τον 5ο αι. π.Χ. εμφανίζονται στην ιστορία οι Αιτωλοί σε κοινή δράση με τους άλλους Έλληνες. Πήραν μέρος ως μισθοφόροι των Αθηναίων, στην εκστρατεία τους κατά της Σικελίας. Το 400 π.Χ. βοήθησαν τους Ηλείους εναντίον των Λακεδαιμονίων. Αργότερα προσχώρησαν στους Μακεδόνες (Φίλιππο), που τους παραχώρησε τη Ναύπακτο. Ύστερα από το θάνατο του Μ. Αλεξάνδρου αποστάτησαν μαζί με τους Αθηναίους. Κατά την εισβολή των Γαλατών στην Ελλάδα (3ος αι. π.Χ.) οι Αιτωλοί με τη φθορά που τους προξένησαν απέδειξαν τα πανελλήνια αισθήματά τους. Η δράση τους αυτή εναντίον των Γαλατών και η σωτηρία της Ελλάδας και του Μαντείου των Δελφών, έκανε την επιρροή τους σ` αυτό αδιαφιλονίκητη. Η πρωτοβουλία τους για την ίδρυση της Αιτωλικής Συμπολιτείας τους έκανε πρωταγωνιστές στα ελληνικά πράγματα.

Στα πρώτα βυζαντινά χρόνια η Αιτωλία υπαγόταν εκκλησιαστικά στον πάπα, με επισκοπική έδρα τη Ναύπακτο. Ο αυτοκράτορας Λέων Γ΄ ο Ίσαυρος την προσάρτησε στο πατριαρχείο Κωνσταντινούπολης. Διοικητικά στα βυζαντινά χρόνια υπαγόταν στο θέμα της Νικόπολης, που περιλάμβανε την Ήπειρο, την Αιτωλία, την Ακαρνανία και τη Ναύπακτο. Ύστερα από την άλωση της Πόλης από τους Φράγκους (1204 μ.Χ.) αποτέλεσε τμήμα του Δεσποτάτου της Ηπείρου μέχρι το 1399.

Από τον 3ο αι. π.Χ. και μέχρι την κατάκτησή της από τους Τούρκους (1450) στην Αιτωλία έγιναν πολλές επιδρομές. Αναφέρουμε τις πιο σημαντικές: Γότθων, Βησιγότθων, Βανδάλων (466), Σλάβων (783), Σαρακηνών (889), Βουλγάρων (Σαμουήλ, 975), Νορμανδών (1147), Τούρκων (1450) κ.ά. Στα χρόνια της τουρκοκρατίας η Αιτωλία υπήρξε κέντρο αρματολών και κλεφτών. Μετά την υποδούλωσή μας στους Τούρκους, είχε την ίδια τύχη με τις άλλες ελληνικές περιοχές μέχρι την απελευθέρωση της Ελλάδας (Πρωτόκολλο Λονδίνου 22 Μαρτίου 1829 και Συνθήκη Καλλέντζας 21 Ιουλίου 1932).